Το όλο σύστημα μπορεί να συντονιστεί ώστε να δέχεται ραδιοκύματα ορισμένου μόνο μήκους, ανάλογα με τις απαιτήσεις της έρευνας, ενώ συγχρόνως οι δυνατότητες συντονισμού έχουν σχέση με την ίδια την κατασκευή, όχι μόνο τού κατόπτρου, άλλα και ολόκληρου τού συστήματος. Όταν ενδιαφερόμαστε για ραδιοκύματα μεγαλύτερα από ένα μέτρο, μπορούμε αντί για κάτοπτρα με πλήρη επιφάνεια να χρησιμοποιήσουμε μεταλλικά πλέγματα. Αυτό μας επιτρέπει να μειώνουμε το βάρος της κατασκευής, πράγμα εντελώς απαραίτητο προκειμένου για τηλεσκόπιο μεγάλων διαστάσεων.

Το κάτοπτρο, πού είναι και το κύριο μέλος ενός ραδιοτηλεσκόπιου, στηρίζεται κατά τέτοιον τρόπο πού να μπορεί να σκοπεύει οποιοδήποτε σημείο τού ουρανού, πάνω από τον ορίζοντα.

Κάτι σημαντικό πού διαπιστώθηκε πειραματικά, παρά το ότι αναμενόταν, είναι ότι ή παρατήρηση με ραδιοτηλεσκόπιο δεν εμποδίζεται από το φως της ημέρας ή τι νέφωση τού ουρανού. Τα ραδιοκύματα άνετα περνούν τα σύννεφα, χωρίς να απορροφώνται, ενώ το φως δεν έχει καμία επίδραση σ’ αυτά. Αυτό επιτρέπει στους ραδιοαστρονόμους να εργάζονται συνέχεια, ανεξάρτητα από το αν είναι νύχτα ή μέρα, αρκεί τα αντικείμενα πού παρατηρούν να βρίσκονται πάνω από τον ορίζοντα. Επιτρέπει, δηλαδή, την πολύωρη παρατήρηση, πράγμα πού είναι αδύνατο για οπτικούς αστρονόμους, πού για να εργαστούν χρειάζονται όχι μόνο να είναι νύχτα, άλλα και το παρατηρούμενο αντικείμενο να βρίσκεται σε ύψος μεγαλύτερο από 25° – 30° πάνω από τον ορίζοντα τού τόπου. Γιατί, το μεγάλο πάχος της ατμόσφαιρας και οι σημαντικές απορροφήσεις τού φωτός στα μικρότερα ύψη δεν επιτρέπουν την πραγματοποίηση παρατηρήσεων καλής ποιότητας. Στη ραδιοαστρονομική παρατήρηση δεν παρεμβάλλονται ατμοσφαιρικές διαταραχές ή βαριά και μολυσμένη ατμόσφαιρα, πού μας αναγκάζουν να εγκαθιστούμε τα οπτικά τηλεσκόπια σε ψηλά βουνά και απομακρυσμένες από τις πόλεις περιοχές, με όλες τις δυσκολίες πού συνεπάγονται οι καταστάσεις αυτές.

[See post to watch Flash video]

Το μεγαλύτερο ραδιοτηλεσκόπιο στον κόσμο βρίσκεται στο Arecibo του Puerto Rico

Παρά το ότι η τεχνική της κατασκευής ραδιοτηλεσκόπιων έχει τελειοποιηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό, και πάλι υστερούν στην ακρίβεια σκοπεύσεως από τα οπτικά τηλεσκόπια. Έτσι, ενώ με τα οπτικά τηλεσκόπια μπορούμε να καθορίσουμε τη θέση ενός άστρου με τόση ακρίβεια ώστε το σφάλμα να είναι περίπου ένα εκατοστό του δευτερολέπτου τού τόξου, τα σφάλματα πού υπεισέρχονται στις αντίστοιχες ραδιοαστρονομικές μετρήσεις είναι μερικά ολόκληρα δευτερόλεπτα. Αυτό αποτελεί ένα πολύ σοβαρό μειονέκτημα τους, γιατί πολύ συχνά δυσκολεύει τους ερευνητές να ταυτίσουν μια ραδιοπηγή με το αντικείμενο πού παράγει τα κύματα, ή κάτι παρόμοιο στη λεπτομερή χάραξη των ραδιοϊσοφώτων μιας εκτεταμένης ραδιοπηγής, π.χ. ενός νεφελώματος.

Για να βελτιωθεί ή ακρίβεια καθορισμού θέσεως των ραδιοπηγών με τα ραδιοτηλεσκόπια επινοήθηκαν τα ραδιοτηλεσκόπια – συμβολόμετρα.

Ένα συμβολόμετρο με μεγάλη επιμήκη βάση. Η διακριτική του ικανότητα αντιστοιχεί προς εκείνη που θα είχαμε από ένα παραβολικό κάτοπτρο με διάμετρο ίση προς την απόσταση μεταξύ των δύο κεραιών.

Πρόκειται για συστήματα από άπλα ραδιοτηλεσκόπια, πού είναι εγκατεστημένα σε τέτοιες αποστάσεις μεταξύ τους ώστε να πετυχαίνουν τη συμβολή των ραδιοκυμάτων ορισμένου μήκους κύματος πού προέρχονται από μια συγκεκριμένη ραδιοπηγή. Για το σκοπό αυτόν τοποθετούνται δύο ή περισσότερα ραδιοτηλεσκόπια ούτω σώστε ή απόσταση τους να είναι ακέραιο πολλαπλάσιο τού μήκους κύματος στο όποιο γίνεται ή παρατήρηση. Έτσι. όταν τα ραδιοκύματα μιας ραδιοπηγής φτάσουν στους δυο δέκτες, πού είναι τα επιμέρους ραδιοτηλεσκόπια του συμβολομέτρου, προστίθενται και δίδουν εντονότερη τη λήψη τους. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την ευκολότερη λήψη από τις ασθενείς ραδιοπηγές και τον ακριβέστερο προσδιορισμό της θέσης τους. Πολλά συμβολόμετρα λειτουργούν σήμερα σε πολλά μέρη τού κόσμου.

Σε όσο μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ τους βρίσκονται οι κεραίες τού συμβολομέτρου, τόσο ή απόδοση του θα έπρεπε να είναι καλύτερη. Όμως, σε περιπτώσεις πού οι αποστάσεις αυτές είναι πολύ μεγάλες παρουσιάζονται σοβαρά προβλήματα στη συνδεσμολογία μεταβιβάσεως τού σήματος λήψεως. Γι’ αυτό, το Ιδανικό συμβολόμετρο πού θα μπορούσε ν’ αποτελείται από δύο κεραίες τοποθετημένες στα δύο άκρα μιας διαμέτρου της Γης και πού παλαιότερα προσπάθησαν να κατασκευάσουν, στην πράξη δεν μπορεί ν’ αποδώσει τα απαιτούμενα αποτελέσματα.

Πηγή: “Αστρονομία Για Όλους” του Πέτρου Ροβίθη

Κατεβάστε το άρθρο σε pdf

Εσείς και εγώ, κύριοι, καταγόμαστε από μια μακριά σειρά σαρκοφάγων. Μπορώ να αντιληφθώ από την έκφραση του προσώπου σας ότι πολλοί από εσάς δεν αναγνωρίζετε τον όρο. Λοιπόν, αυτό δεν μου προκαλεί έκπληξη – προέρχεται από μια γλώσσα που έχει ξεπεραστεί εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια, ίσως πρέπει να αποφύγω τους ευφημισμούς και να είμαι ειλικρινής, ακόμη και αν πρέπει να χρησιμοποιήσω λέξεις που δεν έχουν ακουστεί πότε ως τώρα στην πολιτισμένη κοινωνία. Απολογούμαι εκ των προτέρων για όποιον μπορεί να προσβάλω.

Μέχρι πριν από λίγους αιώνες η αγαπημένη τροφή όλων σχεδόν των ανθρώπων ήταν το κρέας – η σάρκα των ζώων που υπήρχαν τότε. Δεν προσπαθώ να σας προκαλέσω αηδία· κάνω μια απλή παράθεση των γεγονότων που μπορείτε να τα βρείτε σε οποιοδήποτε βιβλίο ιστορίας…

Ασφαλώς, κύριε πρόεδρε, είμαι απόλυτα έτοιμος να περιμένω μέχρι να αισθανθεί καλύτερα ο γερουσιαστής Ίρβινγκ. Μερικές φορές εμείς οι επαγγελματίες ξεχνάμε τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιδράσουν σε μια τέτοια δήλωση οι μη ειδήμονες. Συγχρόνως πρέπει να προειδοποιήσω την επιτροπή ότι θα ακολουθήσουν πολύ χειρότερες αναλύσεις. Αν κάποιος από εσάς, τους κυρίους, είναι υπερευαίσθητος, θα τον συμβούλευα να ακολουθήσει το γερουσιαστή πριν είναι πολύ αργά…

Τώρα μάλλον μπορώ να συνεχίσω. Ως τους μοντέρνους καιρούς όλες οι τροφές χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής προερχόταν από τα φυτά – δημητριακά, φρούτα, πλαγκτόν, φύκια και άλλα είδη βλάστησης. Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε ότι η πλειονότητα των προγόνων μας ήταν αγρότες που κέρδιζαν την τροφή τους από τη γη ή από τη θάλασσα με τη χρήση πρωτόγονων και συχνά δύσκολων τεχνικών κι όμως·αυτή είναι η αλήθεια.

Το δεύτερο είδος τροφής, για να γυρίσω σε αυτό το δυσάρεστο θέμα, ήταν το κρέας, που προερχόταν από ένα σχετικά μικρό αριθμό ζώων, κάποια από τα οποία σας είναι γνωστά – αγελάδες, γουρούνια, πρόβατα, φάλαινες. Οι περισσότεροι άνθρωποι -συγγνώμη που το τονίζω αυτό, αλλά αποτελεί ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός- προτιμούσαν το κρέας από οποιαδήποτε άλλη τροφή, παρ’ όλο που μόνο οι πλουσιότεροι είχαν τη δυνατότητα να ικανοποιήσουν αυτή τους την επιθυμία. Για το μεγαλύτερο ποσοστό του ανθρώπινου γένους το κρέας ήταν μια σπάνια λιχουδιά, προορισμένη για εξαιρετικές περιστάσεις, ενώ η διατροφή βασιζόταν κατά ενενήντα τοις εκατό στα λαχανικά. Αν εξετάσουμε το ζήτημα ήρεμα και ψύχραιμα -όπως ελπίζω ότι είναι πλέον σε θέση να πράξει και ο γερουσιαστής Ίρβινγκ-, θα δούμε ότι το κρέας ήταν σίγουρα σπάνιο και ακριβό, αφού για την παραγωγή του απαιτούνταν η χρήση μιας αναποτελεσματικής διαδικασίας. Για να παραχθεί ένα κιλό κρέας, το ζώο έπρεπε να φάει τουλάχιστον δέκα κιλά φυτικής τροφής – πολύ συχνά μάλιστα αυτού του είδους η τροφή θα μπορούσε να έχει καταναλωθεί κατευθείαν από τον άνθρωπο. Πέρα από την αισθητική πλευρά του ζητήματος, αυτή η κατάσταση δεν μπορούσε να συνεχιστεί έπειτα από την πληθυσμιακή έκρηξη που σημειώθηκε τον 20ό αιώνα. Κάθε άνθρωπος που έτρωγε κρέας «καταδίκαζε» δέκα ή περισσότερους συνανθρώπους του σε λιμοκτονία.

Ευτυχώς για όλους μας οι βιοχημικοί βρήκαν τη λύση του προβλήματος. Όπως ενδεχομένως γνωρίζετε, η απάντηση ήρθε από τα αμέτρητα υποπροϊόντα της διαστημικής έρευνας. Όλες οι τροφές -ζωικές ή φυτικές- είναι φτιαγ-μένες από πολύ λίγα κοινά στοιχεία. Άνθρακας, υδρογόνο, οξυγόνο, άζωτο, ίχνη θείου και φώσφορος, μαζί με κάποια άλλα στοιχεία συνδυάζονται με μια σχεδόν ατέλειωτη ποικιλία τρόπων για να σχηματίσουν την κάθε τροφή που έχει φάει ή θα φάει στο μέλλον ο άνθρωπος. Αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα του εποικισμού της Σελήνης και των πλανητών, οι βιοχημικοί του 21ου αιώνα βρήκαν τον τρόπο να συνθέτουν κάθε είδος τροφής από τα βασικά ακατέργαστα υλικά του νερού, του αέρα και της πέτρας. Ήταν το μεγαλύτερο και ίσως το σημαντικότερο επίτευγμα στην ιστορία της επιστήμης. Ωστόσο, δεν θα έπρεπε να νιώθουμε μεγάλη υπερηφάνεια γι’ αυτό. Το φυτικό βασίλειο μάς έχει υπερνικήσει εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια.

Οι χημικοί ήταν πλέον σε θέση να δημιουργήσουν οποιαδήποτε τροφή μπορεί να συλλάβει ο νους, είτε αυτή είχε κάποιο ισοδύναμο στη φύση είτε όχι. Περιττό να πούμε ότι έγιναν λάθη – ακόμη και καταστροφές. Βιομηχανικές αυτοκρατορίες άνθησαν και στη συνέχεια καταστράφηκαν. Συχνά η μετάβαση από την αγροτική και την κτηνοτροφική οικονομία στη γιγαντιαία αυτόματη παραγωγή φυτών ήταν επώδυνη. Παρ’ όλ’ αυτά, έπρεπε να γίνει και εμείς ήμαστε οι καλύτεροι γι’ αυτό. Ο κίνδυνος της λιμοκτονίας εκτοπίστηκε μια για πάντα, ενώ η αφθονία και η ποικιλία τροφών είναι πρωτοφανείς στην ιστορία.

Επιπλέον, υπάρχει ασφαλώς και ένα ηθικό κέρδος. Δεν δολοφονούμε πια εκατομμύρια ζωντανά πλάσματα, ενώ τα σφαγεία και τα χασάπικα έχουν αφανιστεί από προσώπου Γης. Μοιάζει απίστευτο το γεγονός ότι οι προγονοί μας, όσο τραχείς και βάναυσοι και αν ήταν, ανέχτηκαν τέτοιες μικρότητες. Και όμως, είναι αδύνατο να ξεκόψουμε μια για πάντα από το παρελθόν μας.

Όπως έχω ήδη επισημάνει, είμαστε σαρκοβόρα· έχουμε κληρονομήσει γεύσεις και ορέξεις που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών. Είτε μας αρέσει είτε όχι, πριν από λίγα χρόνια οι προπαππούδες μας απολάμβαναν τη σάρκα των βοδιών, των προβάτων και των χοίρων – όποτε μπορούσαν να τη βρουν. Και εμείς την απολαμβάνουμε ακόμη και σήμερα…

Στο σημείο αυτό ίσως θα ήταν καλύτερα ο γερουσιαστής Ίρβινγκ να αποσυρθεί. Ενδεχομένως να μην έπρεπε να είμαι τόσο ευθύς. Αυτό που εννοούσα, ασφαλώς, είναι ότι πολλές από τις συνθετικές τροφές που καταναλώνουμε τώρα έχουν την ίδια φόρμουλα με τα παλιά φυσικά προϊόντα. Μερικές από αυτές μάλιστα είναι τόσο πιστά αντίγραφα των παλιών, ώστε κανένας χημικός ή κάποιου άλλου είδους έλεγχος δεν θα αποκάλυπτε καμία διαφορά.

Η κατάσταση είναι λογική και αναπόφευκτη: Εμείς οι κατασκευαστές απλώς πήραμε τις πιο δημοφιλείς προ-συνθετικές τροφές ως μοντέλα και τις αναπαραγάγαμε με την ίδια γεύση και την ίδια υφή.

Ασφαλώς δημιουργήσαμε νέα ονόματα που δεν έκρυβαν κανέναν υπαινιγμό για ανατομική ή ζωολογική προέλευση και δεν θύμιζαν σε τίποτα τα «μυστικά» της ζωής. Όταν πάτε σε κάποιο εστιατόριο, θα διαπιστώσετε ότι οι περισσότερες από τις λέξεις που θα βρείτε στον κατάλογο έχουν εφευρεθεί στις αρχές του 21ου αιώνα ή αποτελούν προσαρμοσμένες παραλλαγές από τη γαλλική γλώσσα – τις οποίες ελάχιστοι μπορούν να αναγνωρίσουν. Αν θελήσετε ποτέ να διερευνήσετε τα όρια της αντοχής σας, μπορείτε να προβείτε σε ένα ενδιαφέρον αλλά άκρως δυσάρεστο πείραμα. Στον εξουσιοδοτημένο τομέα της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου φυλάσσεται ένας μεγάλος αριθμός καταλόγων από φημισμένα εστιατόρια -καθώς και από τα επίσημα δείπνα του Λευκού Οίκου-, οι οποίοι φτάνουν και πεντακόσια χρόνια πίσω. Έχουν τόσο ωμές περιγραφές που ίσως να μην καταφέρει κανείς να τους διαβάσει. Δεν μπορώ να σκεφτώ τίποτα άλλο που να αποκαλύπτει τόσο γλαφυρά το χάσμα ανάμεσα σε εμάς και τους προγόνους μας, από τους οποίους μας χωρίζουν λίγες μόνο γενιές.

Ναι, κύριε πρόεδρε, φτάνω στην ουσία του ζητήματος. Ό,τι ανέφερα σχετιζόταν απόλυτα με το θέμα, όσο δυσάρεστο και αν ήταν. Δεν προσπαθώ να σας κόψω την όρεξη. Προετοιμάζω απλώς το έδαφος για την καταγγελία που θέλω να κάνω ενάντια στον ανταγωνιστή μου, την Τριπλανητική Επιχείρηση Τροφής. Αν δεν κατανοήσετε το «παρασκήνιο» της κατάστασης, ίσως να θεωρήσετε ότι πρόκειται για ένα ασήμαντο παράπονο, που δημιουργήθηκε από την, ομολογουμένως σοβαρή, ζημία που υπέστη η εταιρεία μου από τη στιγμή που κυκλοφόρησε στην αγορά τό Αμβροσία-Συν.

Κύριοι, κάθε εβδομάδα εφευρίσκονται νέες τροφές. Είναι δύσκολο να παρακολουθήσει κανείς την πορεία τους. Έρχονται και παρέρχονται, όπως η γυναικεία μόδα, και μόνο μία στις χίλιες προστίθεται τελικά στο μόνιμο διαιτολόγιό μας. Είναι εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο κάποια από αυτές να κερδίσει την προτίμηση του κοινού μέσα σε μια νύχτα και εγώ ο ίδιος πρόθυμα παραδέχομαι ότι η σειρά των πιάτων Αμβροσία-Συν υπήρξε η μεγαλύτερη επιτυχία σε όλη την ιστορία της παρασκευής τροφών. Γνωρίζετε όλοι την κατάσταση: οποιοδήποτε άλλο προϊόν αποσύρθηκε από την αγορά.

Φυσικά, ήμασταν υποχρεωμένοι να αποδεχτούμε την πρόκληση. Οι βιοχημικοί της εταιρείας μου είναι εξίσου καλοί με οποιονδήποτε άλλο στο ηλιακό σύστημα και έπιασαν αμέσως δουλειά σχετικά με το Αμβροσία-Συν. Δεν προδίδω κάποιο μυστικό του επαγγέλματος αν σας δώσω την πληροφορία ότι διαθέτουμε κασέτες με κάθε τροφή, φυσική ή συνθετική, που καταναλώθηκε κάποια στιγμή από την ανθρωπότητα – ακόμη και εδέσματα εξωτικού περιεχομένου που δεν έχετε ακούσει ποτέ ότι υπάρχουν, όπως τηγανιτά καλαμάρια, ακρίδες με μέλι, γλώσσες παγονιών, πολύποδες από την Αφροδίτη… Αυτή η τεράστια βιβλιοθήκη γεύσεων είναι το βασικό μυστικό του επαγγέλματος μας, όπως συμβαίνει με όλες τις εταιρείες και σε όλες τις δουλειές. Από εκεί συλλέγουμε στοιχεία και τα αναμειγνύουμε με κάθε πιθανό συνδυασμό· και συνήθως μπορούμε χωρίς πολύ κόπο να δημιουργήσουμε πιοτά αντίγραφα όλων των προϊόντων που βγάζουν στην αγορά οι ανταγωνιστές μας.

Το Αμβροσία-Συν ωστόσο μας βασάνισε για αρκετό καιρό. Η ανάλυση των πρωτεϊνών και του λίπους το κατέτασσε σαφώς στην κατηγορία του κρέατος, αλλά δεν μπορούσαμε να το αντιστοιχίσουμε πλήρως. Ήταν η πρώτη φορά που οι χημικοί μου απέτυχαν. Κανείς τους δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει ποιο ήταν το στοιχείο που το έκανε τόσο θελκτικό και, όπως όλοι γνωρίζουμε, καθιστούσε κάθε άλλη τροφή άνοστη σε σύγκριση μαζί του. Επίσης θα μπορούσε… αλλά ξεπερνάω τον εαυτό μου.

Πολύ σύντομα, κύριε πρόεδρε, ο διευθυντής της Τριπλανητικής Επιχείρησης θα εμφανιστεί μπροστά σας – αρκετά απρόθυμα, πιστεύω, θα σας πει ότι το Αμβροσία-Συν έχει παρασκευαστεί από αέρα, νερό, ασβεστόλιθο, φώσφορο κ.λπ. Όντως, αυτή θα είναι η μόνη αλήθεια, αλλά θα είναι και το λιγότερο σημαντικό κομμάτι της ιστορίας, επειδή έχουμε ανακαλύψει πλέον το μυστικό του – το οποίο, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα μυστικά, σου φαίνεται πολύ απλό από τη στιγμή που το μαθαίνεις.

Πρέπει πραγματικά να συγχαρώ τον ανταγωνιστή μου. Έχει παρασκευάσει πλέον απεριόριστες ποσότητες από αυτό, το όποιο μπορεί να θεωρηθεί η ιδανική τροφή για την ανθρωπότητα από τις απαρχές της ιστορίας της. Ως τώρα υπήρχαν πολύ λίγα αποθέματα, και μάλιστα γι’ αυτό το λόγο το απολάμβαναν μόνο όσοι μπορούσαν να το αποκτήσουν. Όλοι ανεξαιρέτως ορκίστηκαν ότι το προϊόν δεν συγκρίνεται ούτε στο ελάχιστο με οποιοδήποτε άλλο.

Ναι, τεχνικά οι χημικοί της Τριπλανητικής έκαναν έξοχη δουλειά. Τώρα μένει εσείς να επιλύσετε τα ηθικά και φιλοσοφικά ζητήματα που προκύπτουν. Όταν άρχισα την κατάθεση μου, χρησιμοποίησα την απαρχαιωμένη λέξη «σαρκοβόρος». Τώρα θα πρέπει να σας «συστήσω» και μια άλλη: θα τη συλλαβίσω για πρώτη φορά:
Κ-Α-Ν-Ι-Β-Α-Λ-Ο-Σ…

Μάιος 1961

Κατεβάστε το άρθρο σε pdf

Ο μεθυσμένος γέλασε. “Γιατί, είναι εδώ κάνας άλλος που να καρφώνει βελόνες στο μούτρο του;”.

Ο ηλικιωμένος τα έβλεπε όλα. Άγγιξε ελαφρά το χέρι της νεαρής που καθόταν μαζί του και είπε, “Κοίτα”.

Ο μηχ ακούμπησε κάτω τη σύριγγα του δίπλα σε ένα μπουκάλι με υγρό κολλαγόνο σε ένα τετράγωνο κομμάτι βελούδινου υφάσματος. Αποσυνδέθηκε από το φορτιστή, ακούμπησε το καλώδιο πλάι στη σύριγγα. ‘Όταν ξανασήκωσε τα μάτια, το πρόσωπο του ήταν ανέκφραστο και βαρύ. Έμοιαζε με νεαρό λιοντάρι.

Ο μεθυσμένος χαμογέλασε περιφρονητικά.

Το μπαρ βρισκόταν στη γωνία πίσω από την τοπική πλατφόρμα μεταφοράς. Ήταν ένα ήσυχο καταφύγιο από την οχλοβοή του δρόμου, με μπρούτζινα στολίδια και καθρέφτες και ξύλινα καλύμματα, συμμαζεμένο και βολικό σαν εσωτερικό καρυδιού. Το φως άλλαζε τεμπέλικα τριγύρω στην αίθουσα, δημιουργώντας μια ποικιλία τόνων, σαν σύννεφα που έπλεαν εκεί ψηλά μια μέρα του καλοκαιριού, αλλά πολύ πιο αμυδρά. Το μπαρ, τα μπουκάλια πίσω από τα μπαρ και τα ράφια κάτω από τα μπουκάλια πίσω από το μπαρ ήταν όλα εντόνως πραγματικά. Αν υπήρχε κάτι εικονικό, βρίσκονταν ψηλά ή στο βάθος, όπου δεν μπορούσε να το αγγίξει κανείς. Σ’ αυτό το μέρος δεν υπήρχε ούτε μια έξυπνη επιφάνεια.

“Αν με προκαλείς”, είπε ο μηχ, “τότε θα χαρώ πολύ να συναντηθούμε έξω”.

“Α, όοοοχι”, είπε ο μεθυσμένος, ενώ η έκφραση του διέψευδε τα λόγια του. “Μόνο που σε είδα να κάνεις ένεση μ’ αυτό το χυλό στο πρόσωπο σου, τόσο μη-μου-άπτου, σαν γριούλα που παίρνει αντιοξειδωτικά. Αυτό που σκέφτηκα λοιπόν …”. Έχασε την ισορροπία του και ακούμπησε σ’ ένα τραπέζι να στηριχτεί. «Σκέφτηκα ότι ελπίζεις να ζήσεις για πάντα“.

H κοπέλα κοίταξε μ’ απορία τον ηλικιωμένο. Εκείνος ακούμπησε το δάχτυλο του στα χείλη του.

“Κοίταξε, έχεις δίκιο. Είσαι, πόσο; Πενήντα χρονών; Τώρα πήρες να γερνάς και να φθείρεσαι. Πολύ σύντομα τα δόντια σου θα σαπίσουν και θα πέσουν και τα μαλλιά σου θα σβήσουν και το πρόσωπα σου θα διπλώσει κάνοντας ένα εκατομμύριο ρυτίδες, θα χάσεις την ακοή σου και την όραση σου και δε θα μπορείς να θυμηθείς πότε σου σηκώθηκε για τελευταία φορά. θα είσαι τυχερός αν δε χρειάζεσαι πάνες λίγο πριν από το τέλος. Αλλά εγώ…”, τράβηξε μερικά κυβικά εκατοστά υγρό στη σύριγγα και χτύπησε τον κύλινδρο για να ανέβουν οι φυσαλίδες στην κορυφή. «…αν κάτι χαλάσει, απλώς θα το αντικαταστήσω. Επομένως, ναι, σκοπεύω να ζήσω για πάντα. Ενώ εσύ, ε, φαντάζομαι ότι σκοπεύεις να πεθάνεις. Σύντομα, ελπίζω”.

Το πρόσωπο του μεθυσμένου συσπάστηκε, και με ένα άναρθρο οργισμένο μουγκρητό επιτέθηκε στον μηχ.

Με κίνηση τόσο γοργή που δεν προλάβαινες να τη δεις, ο μηχ σηκώθηκε, άρπαξε τον μεθυσμένο, τον στριφογύρισε, και τον σήκωσε πάνω από το κεφάλι του. Το δάχτυλα του ενός χεριού είχαν κλείσει γύρω από το λαιμό του ανθρώπου, έτσι που να μην μπορεί να μιλήσει. Το άλλο χέρι κρατούσε σφιχτά τους δύο καρπούς πίσω από τα γόνατα, έτσι που ο μεθυσμένος, όσο και να πάλευε, ήταν ανήμπορος να κάνει κάτι.

“Έτσι αν κάνω, θα σου τσακίσω τη ραχοκοκαλιά”, είπε ψυχρά. “Αν έβαζα τα δυνατά μου, θα διέλυε όλα το εσωτερικά σου όργανα. Είμαι 2,8 φορές δυνατότερος από ένα άνθρωπο της σάρκας, και 3,5 φορές ταχύτερος. Τα αντανακλαστικά μου είναι ελάχιστα μόνο βραδύτερο από την ταχύτητα του φωτός, και μόλις έκανα σέρβις. Διάλεξες το χειρότερο άτομο για να τσακωθείς”.

Έπειτα αναποδογύρισε το μεθυσμένο και τον ξανάστησε όρθιο, και αυτός άρχισε ν’ ανασαίνει λαχανιασμένος.

“Αλλά επειδή είμαι επίσης ελεήμων άνθρωπος, απλώς θα σε ρωτήσω ευγενικά μήπως προτιμάς να φύγεις . Ο μηχ έστριψε το μεθυσμένο προς την άλλη μεριά και τον έσπρωξε απαλά προς την πόρτα.

Ο άνθρωπος έφυγε παραπατώντας ενώ έτρεχε.

Οι υπόλοιποι θαμώνες -δεν ήταν πολλοί- τους παρακολουθούσαν. Τώρα θυμήθηκαν τα ποτά τους, και οι κουβέντες πάλι γέμισαν το μαγαζί. Ο μπάρμαν ξανάβαλε κάτι κάτω από τον πάγκο και στράφηκε άλλου.

Ο μηχ, χωρίς να έχει τελειώσει την επαναφόρτιση, δίπλωσε το λιπαντικό εξοπλισμό του και τον έβαλε στην τσέπη. Πέρασε το χέρι του πάνω από την πιστωτική πλάκα, και σηκώθηκε.

Εκεί που έφευγε όμως, ο ηλικιωμένος γύρισε και του είπε, “Σ’ άκουσα να λες ότι ελπίζεις να ζήσεις για πάντα. Είναι αλήθεια αυτό;”.

“Και ποιος δεν το ελπίζει;”, είπε ο μηχ απότομα.

“Τότε κάθισε κάτω. Πέτα μερικά λεπτά από το άπειρο πλήθος των αιώνων που έχεις μπροστά σου για να κάνεις χο κέφι ενός γέρου. Τι είναι τόσο επείγον που δεν σου περισσεύει λίγη ώρα;”

Ο μηχ κοντοστάθηκε. Έπειτα, καθώς η νεαρή κοπέλα του χαμογελούσε, κάθισε.

“Σ’ ευχαριστώ. Το όνομα μου είναι…”.

“Ξέρω ποιος είστε, κ. Μπραντ. Τα ειδητικά μου δεν έχουν κανένα πρόβλημα”.

Ο Μπραντ χαμογέλασε. ‘Τι’ αυτό μ’ αρέσετε εσείς παιδιά. Δεν είναι ανάγκη να σας θυμίζω συνεχώς το ένα και το άλλο”. Έδειξε την κοπέλα που καθόταν απέναντι του. “Η εγγονή μου”. Το φως δυνάμωσε εκεί που καθόταν αυτή, και έκανε τα κόκκινα μαλλιά της να φλογιστούν. Όμορφα λακκάκια φάνηκαν στο πρόσωπο της.

“Τζακ”. Ο νεαρός τράβηξε μια καρέκλα. “Χίμαιρα Ναβιγκατόρ-Φουέγκο, αριθμός μοντέλου…”.

“Σε παρακαλώ. Εγώ ίδρυσα τη Χίμαιρα. Λες να μην αναγνωρίζω ένα από τα ίδια μου τα παιδιά;”.

Ο Τζακ κοκκίνισε. “Για τι θέλετε να συζητήσουμε, κ. Μπραντ;”. H φωνή του τώρα ήταν σαφώς λιγότερο εχθρική, καθώς οι συνθετικές αντι-ορμόνες καλμάριζαν τα συναισθήματα του.

“Για την αθανασία. Βρήκα εξαιρετικά γοητευτική τη φιλοδοξία σου”.

“Τι να πω; Φροντίζω τον εαυτό μου, επενδύω προσεκτικά, αγοράζω όλες τις αναβαθμίσεις. Δε βλέπω λόγο να μη ζήσω για πάντα”. Προκλητικά. «Ελπίζω να μη σας προσβάλλει αυτό.

‘Όχι όχι, και βέβαια όχι. Γιατί να με προσβάλλει, Μερικοί ελπίζουν να κερδίσουν την αθανασία μέσω των έργων τους και άλλο μέσω των παιδιών τους. Τι θα μου πρόσφερε μεγαλύτερη χαρά από το να κάνω και τα δύο; Αλλά πες μου, στ’ αλήθεια πιστεύεις ότι θα ζήσεις για πάντα;”.

“Θυμάμαι ένα περιστατικό που συνέβη στο μακαρίτη τον πεθερό μου, τον Γουίλιαμ Πόρτερ. Ήταν ωραίος τύπος, ο Μπιλ, και ποιος τον θυμάται τώρα πια; Μονάχα εγώ”. Ο ηλικιωμένος αναστέναξε. “Είχε ψώνιο με τους σιδηρόδρομους, και μια μέρα έκανε περιήγηση σε ένα μουσείο επιστήμης, όπου, μεταξύ άλλων, υπήρχε και μια εξαίσια παλιά ατμομηχανή. Αυτό ήταν τα τελευταία χρόνια του περασμένου αιώνα. Λοιπόν, άκουγε με θαυμασμό την οδηγό του μουσείου να εξυμνεί τις αρετές αυτής της αρχαίας μηχανής όταν εκείνη ανέφερε το έτος κατασκευής της, και ο Μπιλ συνειδητοποίησε ότι ο ίδιος ήταν παλαιότερος από τη μηχανή”. Ο Μπραντ έσκυψε μπροστά. “Ο γερο-Μπιλ γελούσε σ’ αυτό το σημείο. Αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι αστείο, έτσι;”.

“Όχι”.

Η εγγονή καθόταν ακούγοντας σιωπηλά, με προσήλωση, τρώγοντας πρέτσελ από ένα μπολάκι. “Πόσων χρονών είσαι, Τζακ;”. “Επτά”.

“Εγώ είμαι ογδόντα τριών. Πόσες μηχανές ξέρεις που έχουν την ηλικία μου; Να είναι ογδόντα τριών και να λειτουργούν ακόμα;”.

“Είδα ένα αυτοκίνητο τις προάλλες”, είπε η εγγονή του. “Μια Ντούζενμπεργκ. Ήταν κόκκινη”.

“Εκπληκτικό. Αλλά δε χρησιμοποιείται πια για μετακίνηση, σωστά; Γι’ αυτό έχουμε τις πλατφόρμες μεταφοράς. Κέρδισα κάποτε ένα βραβείο που είχε στερεωμένη πάνω του μια λυχνία κενού από τον Γιούνιβακ. Αυτός ήταν ο πρώτος πραγματικός ηλεκτρονικός υπολογιστής. Όμως όλη η φήμη του και η ιστορική σημασία του δεν μπόρεσαν να τον σώσουν για να μη πεταχτεί στα σκουπίδια”.

“Ο Γιούνιβακ”, είπε ο νεαρός, “δεν μπορούσε να δράσει από μόνος του. Αν μπορούσε, ίσως σήμερα να ήταν ζωντανός”. “Τα εξαρτήματα χαλάνε”. “Μπορείς ν’ αγοράσεις καινούργια”. “Ναι, όσο υπάρχει ζήτηση. Αλλά είναι περιορισμένος ο αριθμός των μηχανικών ανθρώπων του δικού σου τύπου και μοντέλου. Πολλοί από σας ασχολείστε με επικίνδυνα πράγματα. Γίνονται ατυχήματα, και με κάθε ατύχημα οι αγοραστές μειώνονται”.

“Μπορείς ν’ αγοράσεις ανταλλακτικά για αντίκες. Μπορείς να βάλεις κάποιον να τα φτιάξει”. “Ναι, αν έχεις τα χρήματα. Και αν δεν τα έχεις,..;”. Ο νεαρός έμεινε σιωπηλός.

“Παιδί μου, δεν πρόκειται να ζήσεις για πάντα. Μόλις το αποδείξαμε. Τώρα λοιπόν που παραδέχτηκες ότι κάποια μέρα θα πεθάνεις, δεν πειράζει να παραδεχτείς ότι η μέρα αυτή δεν πρόκειται να αργήσει πολύ. Οι μηχανικοί άνθρωποι είναι ακόμα σε εμβρυακό στάδιο. Και κανένας δεν μπορεί να αναβαθμίσει ένα Μοντέλο Τ και να το κάνει πλατφόρμα μεταφοράς, Συμφωνούμε σ’ αυτό;”.

Ο Τζακ έγειρε το κεφάλι του. “Ναι”.

“Το ήξερες αυτό εξ αρχής”.

“Ναι”.

“Γι αυτό φέρθηκες τόσο άσχημα σε εκείνον το μεθύστακα”.

“Ναι”.

“Τώρα θα φανώ ωμός, Τζακ… μάλλον δε θα ζήσεις ως τα ογδόντα τρία. Δεν έχεις τα πλεονεκτήματα που έχω”.

“Ποια είναι αυτά;”,

“Καλά γονίδια. Έκανα σωστή επιλογή προγονών”.

“Καλά γονίδια”, είπε ο Τζακ με πίκρα. “Εσύ πήρες καλά γονίδια, και τι πήρα εγώ στη θέση τους; Τι στο διάβολο πήρα εγώ;”.

“Αρθρώσεις μολυβδαινίου εκεί που θα βόλευαν και από ανοξείδωτο ατσάλι. Τσιπ από ρουμπίνι αντί για ζιρκόνιο. Πλαστικές έδρες νούμερο 17 για… τι στο διάβολο, σας φροντίσαμε μια χαρά, παιδιά!”.

“Αλλά δεν είναι αρκετό”.

‘Όχι, Δεν είναι. Ήταν απλώς το καλύτερο που μπορούσαμε να κάνουμε”.

“Ποια είναι η λύση, λοιπόν;”, είπε η εγγονή, χαμογελώντας.

“Θα συμβούλευα να το δει κανείς μακροπρόθεσμα. Αυτό έκανα εγώ”.

“Σαχλαμάρες”, είπε ο μηχ. “Όταν ήσουν νέος ήσουν επεκτατιστής. Έχω αποθηκεύσει τα δεδομένα της αυτοβιογραφίας σου. Μου φαίνεται ότι ήθελες την αθανασία τόσο πολύ όσο και εγώ”.

“Α, ναι, ήμουν ιδρυτικό μέλος του κινήματος επέκτασης ζωής. Δεν μπορείς να φανταστείς τι βλακείες κάναμε στα κορμιά μας! Αλλά στο τέλος έβαλα μυαλό.

Το πρόβλημα είναι ότι οι πληροφορίες εκφυλίζονται κάθε φορά που ένα ανθρώπινο κύτταρο αυτοεπιδιορθώνεται. Ο θάνατος είναι εγγενής στους ανθρώπους της σάρκας. Μοιάζει να είναι γραμμένος στο βασικό πρόγραμμα… ένας τρόπος, ίσως, για να μη γεμίσει το σύμπαν με γέρους ανθρώπους”.

“Και γέρικες ιδέες”, είπε μοχθηρά η εγγονή του.

“Πολύ σωστά. Είδα ότι η επέκταση ζωής ήταν αποτυχία. Αποφάσισα λοιπόν ότι τα παιδιά μου θα πετύχουν εκεί που απέτυχα εγώ. Ότι εσείς θα πετυχαίνατε. Και…”.

“Απέτυχες”.

“Αλλά δεν έπαψα να προσπαθώ!”. Ο ηλικιωμένος βρόντηξε το τραπέζι στο ρυθμό των τεσσάρων τελευταίων λέξεων του. “Προφανώς έχεις κάτσει να τα σκεφτείς αυτά. Ας συζητήσουμε τι θα έπρεπε να είχα κάνει. Τι θα χρειαζόταν για να γίνει ένας πραγματικός αθάνατος; Τι εντολές έπρεπε να είχα δώσει στην ομάδα σχεδιασμού σας; Ας σχεδιάσουμε έναν μηχανικό άνθρωπο που να έχει μια ευκαιρία να ζήσει για πάντα”.

Ο μηχ είπε προσεκτικά, “Λοιπόν, ν’ αρχίσουμε με το προφανές. Θα πρέπει να μπορεί να αγοράζει καινούργια ανταλλακτικά και αναβαθμίσεις όταν αυτές θα γίνονται διαθέσιμες. Θα πρέπει να έχει θύρες και συνδέσεις για να διευκολύνεται η προσαρμογή στις αλλαγές της τεχνολογίας. Θα πρέπει να μπορεί να επιζήσει υπό ακραίες συνθήκες ζέστης, κρύου και υγρασίας. Και… α”, έδειξε το ίδιο το πρόσωπο του, “… δε θα πρέπει να φαίνεται τόσο όμορφος, που να πάρει”. “Νομίζω ότι δείχνεις μια χαρά”, είπε η εγγονή.

“Ναι, αλλά θα μου άρεσε να με περνούν για άνθρωπο της σάρκας”.

“Άρα ο υποθετικός αθάνατος μας θα έπρεπε να είναι, πρώτον, απείρως αναβαθμίσιμος δεύτερον, προσαρμόσιμος σε ένα ευρύ φάσμα συνθηκών και, τρίτον, διακριτικός. Τίποτα άλλο;”.

“Νομίζω ότι η αθάνατη θα πρέπει να είναι χαριτωμένη”, είπε η εγγονή.

“Η αθάνατη;”, ρώτησε ο μηχ.

“Γιατί όχι;”.

“Δεν είναι κακή αυτή η ιδέα”, είπε ο ηλικιωμένος. Ο οργανισμός που επιζεί από τις δυνάμεις της εξέλιξης είναι εκείνος που έχει προσαρμοστεί καλύτερα στο οικοσύστημα του. Το οικοσύστημα στο οποίο ζουν οι άνθρωποι είναι κατασκευασμένο από τον άνθρωπο. Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό που μπορεί να έχει αυτός που θα επιζήσει είναι η ικανότητα να τα βρίσκει άνετα με το διπλανό του .Ή, αν προτιμάς, με τη διπλανή του”.

“Α”, έκανε η εγγονή, “δεν του αρέσουν οι γυναίκες. Το καταλαβαίνω από τη γλώσσα του σώματος του”.

Ο νεαρός κοκκίνισε.

“Μην προσβάλλεσαι”, είπε ο ηλικιωμένος. “Ποτέ δεν πρέπει να σε προσβάλλει η αλήθεια. Όσο για σένα…”, στράφηκε για να κοιτάξει την εγγονή του “… αν δε μάθεις να φέρεσαι καλύτερα στους ανθρώπους, δε θα σε πηγαίνω πουθενά πια”.

Εκείνη έσκυψε το κεφάλι. “Συγγνώμη”.

“Συγχωρείσαι. Ας επιστρέψουμε στο ζήτημα ανά χείρας, εντάξει; Η υποθετική αθάνατη μας θα έπρεπε να μοιάζει πολύ με τις γυναίκες της σάρκας. Να αυτοεπιδιορθώνεται. Να μπορεί να παράγει τα ίδια της τα ανταλλακτικά. Θα μπορούσε να χρησιμοποιεί σχεδόν τα πάντα σαν καύσιμα. Λίγο άνθρακα, λίγο νερό….”

“Το αλκοόλ θα ήταν εξαιρετικά καύσιμο”, είπε η εγγονή του.

Θα είχε την ικανότητα να μιμείται τα επιφανειακά αποτελέσματα της γήρανσης”, είπε ο μηχ. “Επίσης, η βιολογική ζωή εξελίσσεται σταδιακά κατά γενεές, θα ήθελα να μπορεί να -εξελίσσεται με τις αναβαθμίσεις .

«Κάπως έτσι. Μόνο που εγώ θα παρατούσα εντελώς τις αναβαθμίσεις, και θα της έδινα απόλυτο συνειδητό έλεγχο του σώματος της. Έτσι ώστε θα μπορούσε να αλλάζει και να εξελίσσεται κατά βούληση. Θα χρειαζόταν αυτή την ικανότητα, αν ήθελε να επιζήσει από την κατάρρευση του πολιτισμού”.

“Την κατάρρευση του πολιτισμού; Το θεωρείς πιθανό;”.

“Μακροπρόθεσμα; Φυσικά. Όταν βλέπεις κάτι μακροπρόθεσμα, μοιάζει αναπόφευκτο. Τα πάντα μοιάζουν αναπόφευκτα. Το για πάντα είναι πολύς καιρός, μην το ξεχνάς. Υπάρχει χρόνος για να συμβούν απολύτως τα πάντα!”.

Για μια στιγμή έμειναν όλοι σιωπηλοί.

Έπειτα ο ηλικιωμένος χτύπησε τα χέρια του. “Λοιπόν, δημιουργήσαμε τη Νέα Εύα μας. Ας την κουρδίσουμε τώρα να την αφήσουμε να φύγει. Αναμένει ότι θα ζήσει… πόσον καιρό;”.

“Για πάντα”, είπε ο μηχ.

“Το για πάντα είναι πάρα πολύς καιρός. Ας το σπάσουμε σε μικρότερες ενότητες. Το έτος 2500, τι θα κάνει;”.

“Θα δουλεύει”, είπε η εγγονή. “Θα σχεδιάζει μόρια τέχνης, ίσως, ή θα γράφει σενάρια για ψυχαγωγικές παραισθήσεις. Θα ασχολείται ενεργά με την κουλτούρα. θα έχει πολλούς φίλους για τους οποίους νοιάζεται με πάθος, και ίσως ένα σύζυγο ή μια σύζυγο ή και παραπάνω”.

“Που θα γεράσουν”, είπε ο μηχ, “ή θα παρακμάσουν. Που θα πεθάνουν”..

“Θα τους κλάψει, και θα συνεχίσει το δρόμο της”.

“Το έτος 3500. H κατάρρευση του πολιτισμού”, είπε ο ηλικιωμένος με μπρίο. “Τι θα κάνει τότε;”.

“Θα έχει προετοιμαστεί, φυσικά. Αν υπάρχει ραδιενέργεια ή τοξίνες στο περιβάλλον, θα έχει κάνει τα συστήματα της απρόσβλητα από τις επιδράσεις τους. Και η ίδια θα είναι χρήσιμη για τους επιζήσαντες. Με όψη ηλικιωμένης γυναίκας, θα διδάσκει την τέχνη του θεραπεύειν. Μερικές φορές θα αφήνει υπαινιγμούς για το ένα και το άλλο. Θα έχει κρύψει κάπου μια βάση δεδομένων που θα περιέχει όσα θα έχουν χάσει οι άλλοι. Σιγά σιγά, θα τους οδηγήσει πίσω στον πολιτισμό. Αλλά σε έναν ευγενικότερο πολιτισμό αυτή τη φορά. Που να μην κατασπαραχθεί από μόνος του”.

“Το έτος ένα εκατομμύριο. Η ανθρωπότητα εξελίσσεται πέρα από οτιδήποτε μπορούμε να φανταστούμε προς το παρόν. Πώς αντιδρά αυτή;”. .

“Μιμείται την εξέλιξη των ανθρώπων. Όχι… διαμορφώνει την εξέλιξη τους! θέλει μια ασφαλή μέθοδο για να πάει στα άστρο, και έτσι συντελεί σε έναν τύπο όντος που έχει έντονη επιθυμία γι’ αυτό. Δεν είναι όμως από τους πρώτους που θα χρησιμοποιήσουν τη μέθοδο. Περιμένει μερικές εκατοντάδες γενιές για να αποδείξει την αποτελεσματικότητα της”.

Ο μηχ, που άκουγε συνεπαρμένος και σιωπηλός, είπε, “Αν υποθέσουμε ότι αυτό δε θα συμβεί ποτέ; Αν οι αστρικές πτήσεις παραμείνουν για πάντα δύσκολες και επικίνδυνες; Τότε τι;”.

“Κάποτε πίστευαν ότι ο άνθρωπος δε θα πετάξει ποτέ. Πολλά που μοιάζουν αδύνατα γίνονται απλά αν περιμένεις”. “Τέσσερα δισεκατομμύρια έτη. Ο Ήλιος εξαντλεί το οξυγόνο του, ο πυρήνας του καταρρέει, αρχίζει η πυρηνική σύντηξη του ηλίου που τον αποτελεί, και φουσκώνει και γίνεται ένας κόκκινος γίγαντας. Η Γη εξαερώνεται . “Α, τότε η αθάνατη θα βρίσκεται κάπου αλλού. Αυτό είναι εύκολο”.

“Πέντε δισεκατομμύρια έτη. Ο Γαλαξίας μας συγκρούεται με το Γαλαξία της Ανδρομέδας και η γειτονιά είναι γεμάτη ακτινοβολία υψηλής ενέργειας και άστρο που εκρήγνυνται”.

“Αυτό είναι πιο μπερδεμένο. Θα πρέπει ή να το εμποδίσει ή να μετακομίσει μερικά εκατομμύρια έτη φωτός παραπέρα σε έναν φιλικότερο γαλαξία. Αλλά θα έχει αρκετό χρόνο για να ετοιμάσει και να συναρμολογήσει τα εργαλεία. Έχω την πίστη ότι θα αποδειχθεί αντάξια αυτού του έργου”.

“Ένα τρισεκατομμύριο έτη. Τα τελευταία άστρα ξεψυχούν. Μόνο μαύρες τρύπες απομένουν”.

“Οι μαύρες τρύπες είναι φοβερή πηγή ενέργειας. Κανένα πρόβλημα”.

“1.06 γκούγκολ έτη”.

“Γκούγκολ;”.

“Αυτό σημαίνει το δέκα υψωμένο εις την εκατοστή δύναμη… ο αριθμός ένα ακολουθούμενος από εκατό μηδενικά. Ο θερμικός θάνατος του σύμπαντος. Πώς επιζεί απ’ αυτόν;”.

“Θα έχει προβλέψει τον ερχομό του από πολύ καιρό πριν”, είπε ο μηχ. “Όταν διαλυθούν και οι τελευταίες μαύρες τρύπες, θα πρέπει να τα βολέψει δίχως πηγή ελεύθερης ενέργειας. Ίσως θα μπορούσε να πάρει και να ξαναγράψει την προσωπικότητα της στις φυσικές σταθερές του σύμπαντος που πεθαίνει, θα ήταν δυνατόν κάτι τέτοιο;”.

“Α, ίσως. Αλλά πραγματικά πιστεύω όχι η ζωή του σύμπαντος είναι αρκετά μεγάλη για οποιονδήποτε”, είπε η εγγονή. “Δεν πρέπει να γινόμαστε άπληστοι”.

“Ίσως”, είπε ο ηλικιωμένος σκεφτικά. “Ίσως”. Έπειτα, προς τον μηχ, “Λοιπόν, να τι έχουμε: μια ματιά στο μέλλον, και μια σύντομη βιογραφία της πρώτης αθάνατης, η οποία, αλίμονο, τελειώνει με το θάνατο της. Πες μου τώρα. Γνωρίζοντας ότι συνεισέφερες κάτι, οσοδήποτε μικρό, σ’ αυτό το επίτευγμα… δε θα αρκούσε αυτό;”.

“Όχι”, είπε ο Τζακ. “Όχι, δε θα αρκούσε”.

Ο Μπραντ έκανε μια γκριμάτσα. “Ε, είσαι νέος. Να σε ρωτήσω: Ήταν καλή η ζωή σου ως τώρα; Γενικά μιλώντας;”.

“Όχι και τόσο καλή. Όχι αρκετά καλή”.

Ο ηλικιωμένος έμεινε σιωπηλός για μια ατέλειωτη στιγμή. Έπειτα είπε, “Σ’ ευχαριστώ. Εκτίμησα τη συζήτηση μας”. Το ενδιαφέρον έσβησε από τα μάτια του και κοίταξε αλλού.

Ο Τζακ κοίταξε διστακτικά την εγγονή, η οποία χαμογέλασε και σήκωσε τους ώμους. “Έτσι κάνει”, του είπε απολογητικά. “Είναι γέρος. Ο ενθουσιασμός του δυναμώνει και καταλαγιάζει ανάλογα με τις χημικές ισορροπίες του. Ελπίζω να μη σε πειράζει”.

“Καταλαβαίνω”. Ο νεαρός σηκώθηκε. Κατευθύνθηκε διστακτικά προς την πόρτα.

Στην πόρτα, έριξε μια ματιά πίσω του και είδε την εγγονή να σχίζει τη λινή πετσέτα της και να τρώει τα ξεφτίδια, πίνοντας με ντελικάτες κινήσεις κρασί για να κατεβούν.

Μαϊκλ Σουονγουικ
Michael Swanwick,

«Ancient Machines”, Asimov’s, 1999
Μετάφραση: Χριστόδουλος Λιθάρης
Εικονογράφηση: Γιώργος Τραγάκης

Michael Swanwick

Ένας από τους νεότερους “κλασικούς” της cyberpunk Επιστημονικής Φαντασίας (Ε.Φ.). Γεννήθηκε το Νοέμβριο του 1950, και έχει σπουδάσει φιλολογία. Οι ιστορίες του διακρίνονται για την πολυπλοκότητα τους. Πρωτοεμφανίστηκε με το μυθιστόρημα “In the drift”, το 1985. Ακολούθησαν τα μυθιστορήματα “Vacuum flowers” (1988), “Griffin’s egg”‘(1990, το οποίο κέρδισε και το βραβείο Nebula, “The iron dragon’s daughter” (1994) και “Jack Faust” (1997). Επίσης, έχουν εκδοθεί οι συλλογές διηγημάτων του “Gravity’s angels (1991) και “A geography of unknown lands” (1997). Δικό του διήγημα είναι το “Johnny Mnemonic” που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στον κινηματογράφο.

Κατεβάστε το άρθρο σε pdf

«…Μόνο από ατύχημα ή από καθαρή τρέλα θα μπορούσε να ξεσπάσει πόλεμος εν όψει της απειλής που αποτελείτε. Αυτή ήταν η θεωρία στην οποία στηρίξαμε τις ζωές μας. Και τώρα, για λόγους που ποτέ δεν θα μάθουμε, χάσαμε το στοίχημα…» Ο ανώτατος αστρονόμος έστρεψε το βλέμμα του στο μικρό πλευρικό φεγγίτη της κεντρικής αίθουσας έλεγχου. Ναι, είχαν όντως χάσει. Στο βάθος φαινόταν η Γη, ένα λαμπρό ασημένιο ημικύκλιο με φόντο τα αστέρια. Με την πρώτη ματιά δεν φαινόταν να είχε αλλάξει. Αλλά όχι και με τη δεύτερη, καθώς η σκοτεινή πλευρά της δεν ήταν πια τελείως σκοτεινή.

Σαν μικρά φωσφορίζοντα σημάδια, μπορούσε κανείς να διακρίνει τις πύρινες θάλασσες εκεί όπου κάποτε υπήρχαν πόλεις. Δεν είχαν απομείνει πολλές, γιατί είχαν ήδη καεί τα πάντα.
Η γνώριμη φωνή συνέχιζε να μιλά από την άλλη πλευρά του τάφου. Πριν από πόσο καιρό, αναρωτήθηκε ο αξιωματικός επικοινωνίας, είχε ηχογραφηθεί αυτό το μήνυμα; Και τι άλλες σφραγισμένες διαταγές περιείχε ο ηλεκτρονικός υπολογιστής μάχης του οχυρού, που τώρα πια δεν θα άκουγαν, επειδή αφορούσαν στρατιωτικές καταστάσεις που πλέον δεν μπορούσαν να προκύψουν; Απομάκρυνε τη σκέψη του από τους κόσμους που θα μπορούσαν να είχαν υπάρξει, για να αντιμετωπίσει την απαίσια και ασύλληπτη πραγματικότητα.

«…Αν είχαμε ηττηθεί, χωρίς όμως να καταστραφούμε, ελπίζαμε ότι θα μπορούσατε να χρησιμεύσετε ως όπλο διαπραγμάτευσης. Τώρα, ακόμα και αυτή η ισχνή ελπίδα έχει χαθεί και μαζί της και ο σκοπός για τον οποίο είχατε σταλεί στο διάστημα».
Τι σημαίνει αυτό; σκέφτηκε ο αξιωματικός εξοπλισμών. Τώρα είχε σίγουρα έρθει η στιγμή για την οποία προορίζονταν. Τα εκατομμύρια που είχαν σκοτωθεί, τα εκατομμύρια που ήλπιζαν να είχαν σκοτωθεί, θα πάρουν την εκδίκηση τους όταν οι μαύρες κυλινδρικές βόμβες γιγατόνων θα πέσουν στη Γη. Του φάνηκε σαν εκείνος ο άντρας, που ήταν πλέον νεκρός, να είχε διαβάσει τη σκέψη του.
«…Αναρωτιέστε γιατί, τώρα που φτάσαμε σε αυτό το σημείο, δεν σας έδωσα διαταγές για αντεπίθεση. Θα σας εξηγήσω.

»Είναι πλέον πολύ αργά. Αποτύχαμε να τους αποτρέψουμε. Η πατρίδα μας δεν υπάρχει πια και η εκδίκηση δεν μπορεί να φέρει πίσω τους νεκρούς. Τώρα που η μισή ανθρωπότητα έχει καταστραφεί θα ήταν τρέλα να καταστρέψουμε και την άλλη μισή. Μια τέτοια πράξη δεν αρμόζει σε ορθά σκεπτόμενους άντρες. Οι έριδες που μας χώριζαν πριν από είκοσι τέσσερις ώρες δεν έχουν πια σημασία. Όσο αυτό είναι δυνατόν, πρέπει να ξεχάσετε το παρελθόν. Έχετε δεξιότητες και γνώσεις που είναι απαραίτητες για τον κατεστραμμένο πλανήτη μας. Χρησιμοποιήστε τες -χωρίς φειδώ, χωρίς πικρία- για να ξαναχτίσετε τον κόσμο. Σας προειδοποίησα ότι η αποστολή σας θα είναι δύσκολη, όμως αυτή είναι η τελευταία μου διαταγή.

»Θα εκτοξεύσετε τις βόμβες σας στο διάστημα και θα τις πυροδοτήσετε σε απόσταση δέκα εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Αυτό θα αποδείξει στον εχθρό
μας, ο οποίος επίσης ακούει αυτό το μήνυμα, ότι έχετε καταστρέψει τα όπλα σας.
»Μετά θα μένει ένα ακόμα πράγμα να κάνετε. Άντρες του Οχυρού Λένιν, ο πρόεδρος του Ανωτάτου Σοβιέτ σας αποχαιρετά και σας διατάσσει να θέσετε τους
εαυτούς σας στη διάθεση των Ηνωμένων Πολιτειών».

Ιούνιος 1963, Arthur C. Clarke

Όλοι οι συνδρομητές στον κόσμο έβρισαν, μουρμούρισαν «Λάθος νούμερο» και το έκλεισαν. Ορισμένοι προσπάθησαν να καλέσουν για να παραπονεθούν, αλλά η γραμμή έδειχνε να είναι απασχολημένη. Μέσα σε μερικές ώρες όλοι είχαν ξεχάσει το περιστατικό, εκτός από εκείνους που η δουλειά τους ήταν να ανησυχούν για τέτοιου είδους πράγματα.
Στον Ερευνητικό Σταθμό Ταχυδρομείων η συζήτηση είχε ξεκινήσει από το πρωί και ακόμα δεν είχε καταλήξει πουθενά. Συνεχίστηκε με αμείωτη ένταση κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού διαλείμματος, όταν οι πεινασμένοι μηχανικοί πήγαν στο μικρό καφέ που βρισκόταν στο απέναντι πεζοδρόμιο. «Εξακολουθώ να πιστεύω» είπε ο Ουίλι Σμιθ, ο ατάραχος ηλεκτρονικός, «ότι ήταν μια προσωρινή άνοδος της τάσης, που προκλήθηκε όταν ενεργοποιήθηκε το δορυφορικό σύστημα».

«Είναι προφανές ότι έχει να κάνει με τους δορυφόρους» συμφώνησε ο Τζουλς Ρέινερ, σχεδιαστής κυκλωμάτων. «Γιατί όμως υπήρξε χρονική καθυστέρηση; Οι δορυφόροι ενεργοποιήθηκαν τα μεσάνυχτα και τα τηλέφωνα χτύπησαν δυο ώρες αργότερα, όπως όλοι γνωρίζουμε από πρώτο χέρι». Χασμουρήθηκε δυνατά. «Εσύ τι λες, καθηγητά;» ρώτησε ο Μπομπ Άντρισυς, προγραμματιστής ηλεκτρονικών υπολογιστών. «Δεν έχεις πει κουβέντα όλο το πρωί. Σίγουρα δεν έχεις κάποια ιδέα;»
Ο δρ Τζον Ουίλιαμς, επικεφαλής του Τμήματος Μαθηματικών, άλλαξε από αμηχανία θέση στην καρέκλα του.
«Ναι» είπε. «Έχω. Αλλά δεν θα την πάρετε στα σοβαρά». «Δεν πειράζει. Ακόμα και αν είναι σαν τις ιστοριούλες επιστημονικής φαντασίας που υπογράφεις με ψευδώνυμο, μπορεί να μας δώσει κάποιο στοιχείο». Ο Ουίλιαμς κοκκίνισε, αλλά όχι πολύ. Όλοι ήξεραν για τις ιστορίες του και δεν ντρεπόταν γι’ αυτό. Στο κάτω κάτω, είχαν εκδοθεί και σε βιβλίο. (Του είχαν μείνει ακόμα καμιά διακοσαριά αντίτυπα, τα οποία πωλούνταν προς πέντε σελίνια
το ένα.)

«Πολύ καλά, λοιπόν» είπε, τσαλακώνοντας το τραπεζομάντιλο. «Είναι κάτι που με κάνει να αναρωτιέμαι εδώ και χρόνια. Έχετε σκεφτεί ποτέ τη σχέση μεταξύ ενός αυτόματου τηλεφωνικού κέντρου και του ανθρώπινου εγκεφάλου;»
«Φυσικά. Και ποιος δεν την έχει σκεφτεί;» σχολίασε ειρωνικά ένας από τους ακροατές.
«Αυτή η ιδέα ξεκίνησε από τον Γκράχαμ Μπελ».
«Πιθανότατα. Δεν είπα ότι είναι καινούργια ιδέα. Αυτό που λέω είναι πως είναι καιρός να την πάρουμε στα σοβαρά…» Κοίταξε ενοχλημένος τις λάμπες φθορίου πάνω από το τραπέζι. Ήταν όλες αναμμένες εκείνη τη μουντή χειμωνιάτικη μέρα.
«Τι έχουν πάθει τα φώτα; Τρεμοσβήνουν εδώ και πέντε λεπτά».
«Μη σε απασχολεί. Μάλλον η Μέισι ξέχασε να πληρώσει το λογαριασμό του ρεύματος. Για πες μας τη θεωρία σου».
«Δεν είναι τόσο θεωρία όσο γεγονότα. Ξέρουμε ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι ένα σύστημα από διακόπτες -νευρώνες- που αλληλοσυνδέονται με έναν ιδιαίτερα πολύπλοκο τρόπο με νεύρα. Ένα αυτόματο τηλεφωνικό κέντρο είναι επίσης ένα σύστημα από διακόπτες -κυρίως από επιλογείς- που συνδέονται με καλώδια».

«Σύμφωνοι» είπε ο Σμιθ «όμως αυτή η αναλογία δεν θα σε οδηγήσει πουθενά. Δεν υπάρχουν περίπου δεκαπέντε δισεκατομμύρια νευρώνες στον ανθρώπινο εγκέφαλο; Δηλαδή πολύ περισσότεροι από τους διακόπτες ενός αυτόματου τηλεφωνικού κέντρου». Η απάντηση του Ουίλιαμς διακόπηκε από το ουρλιαχτό ενός τζετ που πετούσε πολύ χαμηλά. Χρειάστηκε να περιμένει μέχρι να σταματήσει να δονείται το καφέ και να μπορέσει να συνεχίσει.

«Πρώτη φορά ακούω να πετάνε τόσο χαμηλά» διαμαρτυρήθηκε ο Άντριους. «Νόμιζα ότι απαγορευόταν».
«Απαγορεύεται, αλλά μην ανησυχείς, ο Αερολιμενικός Έλεγχος Λονδίνου θα τους πιάσει».
«Αμφιβάλλω» είπε ο Ρέινερ. «Ο Αερολιμενικός Έλεγχος ελέγχει το αεροσκάφος από το έδαφος. Δεν έχω ξανακούσει αεροπλάνο να πετάει τόσο χαμηλά. Χαίρομαι που δεν είμαι μεταξύ των επιβατών».
«θα συνεχίσουμε ή όχι την αναθεματισμένη συζήτηση που ξεκινήσαμε;» απαίτησε ο Σμιθ.
«Έχεις δίκιο σχετικά με τους δεκαπέντε δισεκατομμύρια νευρώνες του ανθρώπινου εγκεφάλου» συνέχισε ο Ουίλιαμς ατάραχος. «Και αυτό ακριβώς είναι το νόημα. Το δεκαπέντε δισεκατομμύρια ακούγεται μεγάλος αριθμός, αλλά δεν είναι. Γύρω στο 1960 υπήρχαν περισσότεροι μεμονωμένοι διακόπτες στα αυτόματα τηλεφωνικά κέντρα παγκοσμίως. Σήμερα ο αριθμός αυτός είναι σχεδόν πενταπλάσιος».
«Κατάλαβα» είπε ο Ρέινερ αργά. «Και από χθες που ενεργοποιήθηκαν οι δορυφορικές συνδέσεις, όλοι αυτοί οι διακόπτες απέκτησαν δυνατότητα πλήρους αλληλοσύνδεσης». «Ακριβώς».
Όλοι σιώπησαν για μια στιγμή, εκτός από τη σειρήνα της πυροσβεστικής που ακουγόταν στο βάθος.
«Για να καταλάβω» είπε ο Σμιθ. «θέλεις να πεις ότι το παγκόσμιο τηλεφωνικό σύστημα είναι πλέον ένας γιγαντιαίος εγκέφαλος;»
«Το θέτεις πολύ ωμά, πολύ ανθρωπομορφικά. Εγώ προτιμώ να το σκέφτομαι σε σχέση με το τεράστιο μέγεθος που έχει αποκτήσει». Ο Ουίλιαμς σήκωσε τα χέρια του μπροστά του, κρατώντας μισάνοιχτα τα δάχτυλα του.

«Αυτά είναι δύο κομμάτια U-235. Όσο τα κρατάω σε απόσταση δεν συμβαίνει τίποτα. Αν όμως ενώσω το ένα με το άλλο» είπε ενώνοντας τα χέρια του «θα έχω κάτι πολύ διαφορετικό από ένα μεγαλύτερο κομμάτι ουρανίου. Θα έχω μια τρύπα με διάμετρο περίπου οκτακόσια μέτρα.
»Είναι το ίδιο με τα τηλεφωνικά δίκτυα. Μέχρι σήμερα ήταν ανεξάρτητα, αυτόνομα. Όμως τώρα που πολλαπλασιάσαμε ξαφνικά τους συνδέσμους, όλα τα δίκτυα ενώθηκαν σε ένα και η κατάσταση είναι πλέον κρίσιμη». «Και τι ακριβώς σημαίνει αυτό στην προκειμένη περίπτωση;» ρώτησε ο Σμιθ.
«Μην μπορώντας να δώσω κάποια καταλληλότερη εξήγηση, ύπαρξη αισθήσεων». «Περίεργες αισθήσεις» είπε ο Ρέινερ. «Και τι θα χρησιμοποιούσε ως αισθητήρια όργανα;»

«Όλοι οι ραδιοφωνικοί και οι τηλεοπτικοί σταθμοί στον κόσμο θα του παρείχαν πληροφορίες μέσω των καλωδίων τους. Αυτό σίγουρα θα το κρατούσε απασχολημένο! Μετά θα γνώριζε όλα τα δεδομένα που είναι αποθηκευμένα σε όλους τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Θα είχε πρόσβαση σε αυτά και στις ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, στα συστήματα εντοπισμού με ραντάρ, στα συστήματα τηλέμετρων στα αυτοματοποιημένα εργοστάσια. Πίστεψε με, θα είχε αρκετά αισθητήρια όργανα! Δεν μπορούμε να φανταστούμε την εικόνα που θα είχε για τον κόσμο, αλλά θα ήταν απείρως πλουσιότερη και πιο πολύπλοκη από τη δική μας». «Με δεδομένα όλα αυτά, επειδή βρίσκω διασκεδαστική την ιδέα» είπε ο Ρέινερ «τι άλλο θα μπορούσε να κάνει, εκτός από το να σκέφτεται; Δεν θα μπορούσε να πάει πουθενά. Δεν θα είχε μέλη».
«Γιατί να θέλει να μετακινηθεί; Θα βρισκόταν ήδη παντού! Κάθε τηλεχειριζόμενη συσκευή ηλεκτρονικού εξοπλισμού στον πλανήτη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα μέλος».
«Τώρα καταλαβαίνω το λόγο της χρονικής καθυστέρησης» παρενέβη ο Άντριους. «Η σύλληψη του έγινε τα μεσάνυχτα, αλλά γεννήθηκε στις 1:50 τα ξημερώματα. Ο θόρυβος που μας ξύπνησε ήταν το κλάμα του».
Η προσπάθεια του να κάνει χιούμορ απέτυχε τελείως και κανείς δεν χαμογέλασε. Το ενοχλητικό τρεμόσβησμα των φώτων που συνεχιζόταν έμοιαζε να γίνεται όλο και πιο έντονο. Η συζήτηση τους διακόπηκε όταν ο Τζίμι Σμολ, από το Τμήμα Τροφοδότησης Ρεύματος, έκανε τη συνηθισμένη θορυβώδη είσοδο του.

«Κοιτάξτε εδώ, παιδιά» είπε χαμογελώντας και κουνώντας ένα κομμάτι χαρτί μπροστά στους συναδέλφους του. «Είμαι πλούσιος. Έχετε ξαναδεί τέτοιο υπόλοιπο λογαριασμού σε τράπεζα;»
Ο δρ Ουίλιαμς πήρε το χαρτί, κοίταξε τους αριθμούς και διάβασε δυνατά το υπόλογο: «Πιστωτικό όριο: 999,999,897,87 λίρες».
«Δεν είναι κάτι παράξενο» συνέχισε, παρά τα πειραχτικά σχόλια. «Μάλλον σημαίνει ότι υπάρχει υπέρβαση του πιστωτικού ορίου κατά 102 λίρες και ότι ο υπολογιστής έκανε λάθος και πρόσθεσε έντεκα εννιάρια. Τέτοια λάθη συνέβαιναν συνέχεια το πρώτο διάστημα, όταν οι τράπεζες είχαν υιοθετήσει το δεκαδικό σύστημα».
«Το ξέρω, το ξέρω» είπε ο Σμολ «αλλά μη μου το χαλάς. Θα την κορνιζάρω αυτή την ενημέρωση του λογαριασμού μου. Και τι θα συνέβαινε αν εξέδιδα μια επιταγή ενός εκατομμυρίου βάσει αυτού; Θα μπορούσα να μηνύσω την τράπεζα, αν δεν είχε αντίκρισμα;»
«Σε καμία περίπτωση» απάντησε ο Ρέινερ. «Πάω στοίχημα ότι οι τράπεζες σκέφτηκαν αυτό το ενδεχόμενο πριν από χρόνια και ότι υπάρχει κάποιος όρος που τις προστατεύει. Πότε έλαβες αυτή την ενημέρωση;» «Με τη μεσημεριανή διανομή. Έρχεται κατευθείαν στο γραφείο, ώστε να μην τη δει η γυναίκα μου».
«Χμμ. Αυτό σημαίνει ότι εκδόθηκε νωρίς το πρωί. Σίγουρα μετά τα μεσάνυχτα…» «Τι θέλεις να πεις; Και γιατί είστε μουτρωμένοι;»
Κανείς δεν του απάντησε. Είχε προκύψει ένα νέο ζήτημα και όλοι έψαχναν να βρουν πώς συνδεόταν με το προηγούμενο.
«Γνωρίζει κανείς πώς λειτουργούν τα αυτοματοποιημένα τραπεζικά συστήματα;» ρώτησε ο Σμιθ. «Πώς συνδέονται μεταξύ τους;»
«Όπως τα πάντα στις μέρες μας» είπε ο Άντριους. «Είναι όλα συνδεδεμένα στο ίδιο δίκτυο. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές σε όλο τον κόσμο επικοινωνούν μεταξύ τους. Για σκέψου το αυτό, Τζον. Αν όντως υπήρχε κάποιο πρόβλημα, θα είχε εκδηλωθεί εδώ πρώτα. Εκτός από το ίδιο το τηλεφωνικό σύστημα, φυσικά». «Κανείς δεν απάντησε στην ερώτηση που έκανα πριν έρθει ο Τζιμ» παραπονέθηκε ο Ρέινερ. «Τι θα μπορούσε να κάνει αυτός ο ιδιοφυής εγκέφαλος; Θα ήταν φιλικός, εχθρικός, αδιάφορος; Θα γνώριζε την ύπαρξη μας; Ή θα αντιλαμβανόταν ως πραγματικότητα μόνο τα ηλεκτρονικά σήματα που χειρίζεται;» «Βλέπω ότι αρχίζετε να με πιστεύετε» είπε ο Ουίλιαμς με ικανοποίηση. «Θα σου απαντήσω με μια ερώτηση. Τι κάνει ένα νεογέννητο μωρό; Ψάχνει για τροφή». Κοίταξε τα φώτα που τρεμόπαιζαν. «Θεέ μου» είπε αργά, σαν να είχε μόλις σκεφτεί κάτι.

«Μόνο ένα είδος φαγητού θα χρειαζόταν, ηλεκτρισμό». «Αρκετά τράβηξαν αυτές οι ανοησίες» είπε ο Σμιθ. «Το στο καλό απέγινε το φαγητό μας; Παραγγείλαμε πριν από είκοσι λεπτά». Κανείς δεν του έδωσε σημασία. «Και μετά» είπε ο Ρέινερ συνεχίζοντας το συλλογισμό του Ουίλιαμς «θα αρχίσει να κοιτάζει γύρω και να τεντώνει τα χέρια και τα πόδια τoυ. Θα αρχίζει να παίζει, όπως όλα τα μωρά που μεγαλώνουν». «Και τα μωρά κάνουν ζημιές» είπε κάποιος σιγά.
«Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα είχε πολλά παιχνίδια. Το Κόνκορντ που πέρασε από πάνω μας πριν από λίγο. Τις αυτοματοποιημένες γραμμές παραγωγής. Τα φανάρια της τροχαίας».
«Τώρα που το λες» παρενέβη ο Σμολ «κάποιο πρόβλημα υπάρχει με την κίνηση, τα πάντα έχουν σταματήσει εδώ και δέκα λεπτά. Μοιάζει σαν να είναι μποτιλιαρισμένοι όλοι οι δρόμοι».
«Νομίζω ότι κάπου έχει πιάσει φωτιά. Άκουσα μια σειρήνα πριν από λίγο». «Εγώ άκουσα δύο και κάτι που έμοιαζε με έκρηξη προς τη βιομηχανική περιοχή. Ελπίζω να μην είναι κάτι σοβαρό».

«Μέισι! Δεν μας φέρνεις μερικά κεριά; Δεν βλέπουμε τίποτα!» «Τώρα το θυμήθηκα, η κουζίνα του καφέ λειτουργεί αποκλειστικά με ηλεκτρικό. Αν τελικά φάμε τίποτε, σίγουρα θα είναι κάποιο κρύο πιάτο». «Τουλάχιστον μπορούμε να διαβάσουμε την εφημερίδα ενώ περιμένουμε. Είναι σημερινή αυτή η εφημερίδα, Τζιμ;»
«Ναι. Ακόμα δεν πρόλαβα να τη διαβάσω. Χμμ. Φαίνεται πως όντως έγιναν πολλά περίεργα ατυχήματα το πρωί: Τα σιδηροδρομικά σήματα είχαν μπλοκάρει, ένας αγωγός νερού έσπασε επειδή δεν λειτούργησε η βαλβίδα εκτόνωσης, χθες το βράδυ έγιναν δεκάδες παράπονα για λάθος τηλεφωνικές κλήσεις…» Γύρισε σελίδα και ξαφνικά σιώπησε. «Τι συμβαίνει;»
Χωρίς να πει λέξη, ο Σμολ έδωσε την εφημερίδα. Μόνο η πρώτη σελίδα έβγαζε νόημα. Στο εσωτερικό όλες οι λέξεις ήταν σε λάθος σειρά και εδώ και εκεί υπήρχαν μερικές παράταιρες διαφημίσεις που έμοιαζαν με νησιά λογικής σε μια θάλασσα από ασυναρτησίες. Προφανώς είχαν στοιχειοθετηθεί ως χωριστά τμήματα και δεν είχαν μπερδευτεί, όπως το υπόλοιπο κείμενο.
«Ορίστε, λοιπόν, που μας οδήγησαν τελικά η στοιχειοθέτηση από απόσταση και η αυτόματη διανομή» μουρμούρισε ο Άντριους. «Φοβάμαι ότι οι τυπογράφοι δεν μπορούν να κουμαντάρουν όλα αυτά τα ηλεκτρονικά συστήματα που έχουν εφαρμόσει». «Όπως και όλοι μας, δυστυχώς» είπε ο Ουίλιαμς με σοβαρό ύφος. «Όπως και όλοι μας».
«Μπορώ να πω κάτι και εγώ, ώστε να σταματήσει η μαζική υστερία που σας έχει καταλάβει;» είπε ο Σμιθ με δυνατή και σταθερή φωνή. «θα ήθελα να τονίσω ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, ακόμα και αν ο Τζον με τη δαιμόνια φαντασία του
έχει δίκιο.
Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να απενεργοποιήσουμε τους δορυφόρους και όλα θα γίνουν ξανά όπως ήταν χθες».
«Προμετωπιαία λοβοτομή» μουρμούρισε ο Ουίλιαμς. «Το σκέφτηκα αυτό». «Τι; Α, ναι, όταν αφαιρούν τμήματα του εγκεφάλου. Σίγουρα θα λυνόταν η κατάσταση με αυτό τον τρόπο, θα είχε μεγάλο κόστος φυσικά και θα έπρεπε να αρχίσουμε πάλι να επικοινωνούμε με τηλεγραφήματα. Όμως ο πολιτισμός μας θα επιβίωνε».

Όχι πολύ μακριά ακούστηκε μια σύντομη και δυνατή έκρηξη. «Δεν μου αρέσει αυτό» είπε ο Άντριους νευρικά. «Ας ακούσουμε τι έχει να πει το BBC. Οι ειδήσεις της μία μόλις άρχισαν». Έβγαλε ένα φορητό ραδιόφωνο από το χαρτοφύλακα του. «…Πρωτοφανής αριθμός βιομηχανικών ατυχημάτων, καθώς και ανεξήγητη εκτόξευση κατευθυνόμενων πυραύλων από στρατιωτικές εγκαταστάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολλά αεροδρόμια αναγκάστηκαν να διακόψουν τη λειτουργία τους λόγω προβλημάτων που παρουσιάστηκαν στη λειτουργία των ραντάρ τους, ενώ οι τράπεζες και τα χρηματιστήρια έκλεισαν επειδή τα συστήματα επεξεργασίας δεδομένων δεν μπορούσαν πλέον να θεωρηθούν αξιόπιστα». «Εμένα μου λες» μουρμούρισε ο Σμολ, ενώ οι άλλοι τού έκαναν νόημα να κάνει ησυχία. «Ένα λεπτό, παρακαλώ, έχουμε μια έκτακτη είδηση… Μόλις μας ενημέρωσαν ότι χάθηκε κάθε έλεγχος των πρόσφατα εγκατεστημένων δορυφόρων τηλεπικοινωνιών. Δεν ανταποκρίνονται πλέον σε εντολές από το έδαφος. Σύμφωνα με…» To BBC σώπασε. Ακόμα και το σήμα νέκρωσε.
Ο Άντριους γύρισε το διακόπτη, όμως σε καμία συχνότητα δεν ακουγόταν το παραμικρό.
«Η προμετωπιαία λοβοτομή ήταν καλή ιδέα, Τζον. Κρίμα που το μωρό το σκέφτηκε ήδη» ακούστηκε να λέει ο Ρέινερ, με έναν τόνο υστερίας στη φωνή του. Ο Ουίλιαμς σηκώθηκε αργά όρθιος.
«Πάμε πίσω στο εργαστήριο» είπε. «Δεν γίνεται να μην υπάρχει κάποια απάντηση, κάπου». Όμως ήδη γνώριζε ότι ήταν πλέον πολύ, πολύ αργά. Για τον Homo sapiens η καμπάνα είχε ήδη χτυπήσει.

Arthur C. Clarke
Ιούνιος 1963

Κατεβάστε το άρθρο σε pdf

“Εγώ;”, ρώτησε ο Μόρτονσον.

“Ναι, εσύ”, μπουμπούνισε η φωνή. “Μπορείς να μου πεις τι είναι η ζωή;”.

Ο Μόρτονσον στάθηκε εκεί μαρμαρωμένος, με τον ιδρώτα να τρέχει ποτάμι, συνειδητοποιώντας ότι ζούσε μια αυθεντική μυστικιστική εμπειρία και ότι πολλά θα εξαρτιόνταν από το πώς θα απαντούσε στην ερώτηση.

“Θα χρειαστώ λίγη ώρα γι’ αυτό”, είπε.

“Μην αργήσεις πολύ”, είπε η φωνή μ’ έναν φοβερό αντίλαλο από παντού.

Ο Μόρτονσον κάθισε σε ένα βράχο και συλλογίστηκε την κατάσταση. Ο θεός ή ο δαίμονας που έκανε την ερώτηση σίγουρα ήξερε ότι ο Μόρτονσον -ένας απλός θνητός και μάλιστα όχι κανένα καταπληκτικό δείγμα- δεν είχε την παραμικρή ιδέα τι ήταν η ζωή. Έτσι η απάντηση του ίσως θα έπρεπε να φανερώνει ότι κατανοούσε τους περιορισμούς των θνητών, αλλά κι επίσης ότι αντιλαμβανόταν πως κατά κάποιον τρόπο άρμοζε να κάνει ένας θεός ή δαίμονας αυτή την ερώτηση σε ένα δυνητικά θεϊκό πλάσμα σαν τον άνθρωπο, που εδώ εκπροσωπείτο από τον Μόρτονσον με τους καμπουριαστούς ώμους, το πορτοκαλί σακίδιο του και το τσαλακωμένο πακέτο των Μάλμπορο. Από την άλλη μεριά, ίσως η ερώτηση υπονοούσε ότι ο Μόρτονσον προσωπικά πραγματικά ήξερε τι ήταν η ζωή και μπορούσε να το διατυπώσει αυθορμήτως με λίγες καλοδιαλεγμένες λέξεις. Αλλά ήταν ήδη κάπως αργά για αυθόρμητη σοφία.

“Δεν αργώ”, είπε ο Μόρτονσον.

“ΟΚ”, είπε η πελώρια φωνή, αντιλαλώντας στα βουνά και κυματίζοντας στις κοιλάδες.

Ήταν σπάσιμο να τον βάζουν στον τάκο έτσι πνευματικά. Και δεν ήταν δίκαιο. Στο κάτω κάτω, ο Μόρτονσον δεν είχε έρθει στα Ιμαλάια σαν προσκυνητής. Ήταν εκεί για μια εκδρομή τριάντα ημερών. Ήταν απλώς ένας νεαρός Αμερικανός με ηλιοκαμένη μύτη, που κάπνιζε Μάλ­μπορο σαν φουγάρο σε μια λοφοπλαγιά του Νεπάλ, όπου είχε έρθει χάρη σε ένα συνδυασμό εσωτερικής ανησυχίας και ενός απροσδόκητου δώρου γενεθλίων πεντακοσίων δολαρίων από τους γονείς του. Τι συμπέρασμα μπορείς να βγάλεις απ’ αυτό, στη δεδομένη κατάσταση; Άμαθος Αμερικανός Συναντά την Αρχέγονη Ανατολική Σοφία και Αποτυχαίνει Οικτρά να τα Βγάλει Πέρα. Τι γκαντεμιά!

Σε κανέναν δεν αρέσει να τον βάζουν στον τάκο έτσι στα ξαφνικά. Σε φέρνει σε αμηχανία και ίσως να είναι βλαπτικό για το εγώ να σου την πέσει μια τέτοια γιγαντιαία φωνή με μια ερώτηση που πρέπει να είναι παγίδα. Πώς το αντιμετωπίζεις; Αποφεύγεις την παγίδα, ξεσκεπάζεις το κόλπο, αποκαλύπτεις ότι γνωρίζεις το Μεταπαιχνίδι, παίζοντας το μ’ έναν αέρα επιπολαιότητας; Πες στη φωνή: Η ζωή είναι μια φωνή που ρωτάει έναν άνθρωπο τι είναι η ζωή. Και μετά γέλα τρανταχτά με κοσμικό γέλιο. Αλλά, για να δουλέψει αυτό, πρέπει να είσαι σίγουρος ότι η φωνή καταλαβαίνει τα επίπεδα της απάντησης σου. Αν πει “Ναι, αυτό συμβαίνει τώρα, αλλά τι είναι η ζωή;”; Μετά θα μείνεις με μια εκτοπλασματική τούρτα στο πρόσωπο, καθώς το κοσμικό γέλιο θα γελάει μαζί σου -ένα μεγάλο, ηρωικό γέλιο από βάθους καρδίας για το φανφαρονισμό σου, την αυταρέσκεια σου, τη θρασύτητα σου που προσπάθησες να απαντήσεις το Αναπάντητο.

“Πώς πάει;”, ρώτησε η φωνή.

“Ακόμα το ψάχνω”, είπε ο Μόρτονσον.

Προφανώς, ήταν ένα πνευματικό πρόχειρο διαγώνισμα και ο Μόρτονσον χρονοτριβούσε και δεν είχε αρχίσει ακόμα να σκέφτεται τι στο διάβολο ήταν η ζωή. Σκέφτηκε στα γρήγορα μερικές πιθανότητες: Η ζωή είναι ένα φιλικό κουτάβι. Η ζωή είναι Τύχη. Η ζωή είναι Χάος διάσπαρτο με Θνητότητα (θυμήσου το αυτό). H ζωή είναι ένα μπολ με κεράσια. Η ζωή είναι κελάηδισμα πουλιών και τραγούδισμα ανέμου (ωραίο). Η ζωή είναι αυτό που την κάνεις. Η ζωή είναι Κοσμικός Χορός. Η ζωή είναι μια Ταινία. Η ζωή είναι η ύλη που απέκτησε περιέργεια (αυτό το είπε ο Βίκτωρ Ουγκώ;). Η ζωή είναι ό,τι στο διάβολο θέλεις να την αποκαλέσεις.
“Αυτό είναι πολύ ζόρικο”, είπε ο Μόρτονσον.
“Αν είναι λέει”, είπε η φωνή, αντηχώντας από κορυφή σε κορυφή και γεμίζοντας τον αέρα με την παρουσία της. Πάντα πρέπει να είσαι προετοιμασμένος για μια κατά­
στάση έκτακτης πνευματικής ανάγκης, σκέφτηκε ο Μόρ­τονσον. Γιατί άραγε το πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης δεν είχε μαθήματα για Πρότυπα Συμπεριφοράς Απέναντι στο Αναπάντεχο; Αλλά το κολέγιο ποτέ δεν σε προετοίμαζε για κάτι σημαντικό, απλώς πήγαινες εκεί και μάθαινες λίγο από το ένα και λίγο από το άλλο, τσιμπολογώντας από Τσαν Τσε, Θορό, Νόρμαν Μπράουν, Παζνίς, Σιβαπούρι Μπόμπα και άλλους Μυημένους που ήξεραν τα κατατόπια. Και ό,τι έλεγαν, έμοιαζε βαθύ! Αλλά όταν έκλεινες το βιβλίο, εκεί τελείωναν όλα και έξυνες τη μύτη σου και ευχόσουν να σε προσκαλούσε κάποιος σε κάνα πάρτι για να γνωρίσεις μια όμορφη κοπέλα με ίσια μακριά μαλλιά και στητά μυτερά στήθια και μακριά λεπτά πόδια, αλλά δεν ήταν ώρα για τέτοιες σκέψεις, επειδή εκείνη η καταραμένη φωνή περίμενε την απάντηση, τη Μεγάλη Απάντηση, αλλά τι στον διάολο ήταν η ζωή;

“Κοντεύω”, είπε.

Αυτό που του την έδινε ήταν ότι ήξερε πως είχε πολλά να κερδίσει, αν έβρισκε τη σωστή απάντηση. Ήταν απίστευτη ευκαιρία για πνευματική άνοδο, μια ευκαιρία να πηδήξει μερικά ενδιάμεσα σκαλιά και να φτάσει κατευθείαν στη Φώτιση, στο Μόκσα, στο Σατόρι! Ένα ψαγμένο άτομο θα το έλυνε αυτό και θα χρησιμοποιούσε την επακόλουθη ενόραση για να φτάσει στη γκουρουσύνη, ίσως ακόμη και στη βουδότητα! Μπορούσες να περάσεις ολόκληρη τη ζωή σου πηγαίνοντας σε ομάδες Εσαλέν ή Γκουρτζίεφ και να μην βρεις κάτι τέτοιο! Αλλά τι ήταν η ζωή;

Ο Μόρτονσον έσβησε το τσιγάρο και είδε ότι ήταν το τελευταίο του. Μόνο όταν γύριζε στην πανσιόν του θα έβρισκε άλλα. Χριστέ μου! Έπρεπε να τελειώνει! H ζωή είναι δισταγμός; Επιθυμία; Λαχτάρα; Θλίψη; Προετοιμασία; Ανθοφορία; Ριλαξάρισμα; Αναμπουμπούλα;

Ο Μόρτονσον έτριψε το μέτωπο του και είπε με δυνατή, αλλά κάπως τρεμουλιαστή φωνή, “Η ζωή είναι πυρκαγιά!”

H σιωπή που ακολούθησε ήταν απόκοσμη. Ο Μόρτον­σον, όταν έκρινε ότι η διακριτική αναμονή του είχε κρατήσει όσο άρμοζε, ρώτησε: “Ε, σωστό ήταν;”.

“Το δοκιμάζω τώρα”, μπουμπούνισε η ευγενής και πελώρια φωνή. “Πυρκαγιά είναι πολύ μεγάλο. Πυρά; Φωτιά! Η ζωή είναι φωτιά! Αυτό ταιριάζει!”

“Φωτιά εννοούσα”, είπε ο Μόρτονσον.

“Πραγματικά με βοήθησες πολύ”, είπε η φωνή. “Είχα κολλήσει σ’ αυτό. Τώρα μήπως μπορείς να με βοηθήσεις με το 78 οριζοντίως; Θέλω το μεσαίο όνομα του εφευρέτη του αστρικού προωθητήρα άνευ τριβής. Στο στόμα μου το έχω, αλλά δεν μου έρχεται. Το τρίτο γράμμα είναι Κ”.

Ο Μόρτονσον ήταν προετοιμασμένος για κάποιες αποκαλύψεις κάτσε καλά, άλλα το να παίζει Κοσμικό Σταυρόλεξο γι’ αυτόν δεν ήταν η μεγάλη απάντηση, μιλώντας πνευματικά. Δεν μπορούσε να το νιώσει, αν και ήταν σίγουρα μια Ασυνήθιστη Εμπειρία.
Διηγείται ότι έστριψε επιτόπου και άφησε πίσω του τη φωνή και τα ανώτερα μυστήρια και ξαναγύρισε στην πανσιόν του στο Κατμαντού. Τώρα έχει ξαναγυρίσει στη δουλειά του, κλητήρας στο εργοστάσιο κατεργασίας χόνδρων στο Σκογουέγκαν, που ανήκει στον πατέρα του και περνά τις διακοπές του στη Μαγιόρκα. ■

Μετάφραση: Φίλιππος Βασιλείου

Εικονογράφηση: Γιώργος Τραγάκης

Layout: Γιώργος Γιαννάτης

Robert Sheckley (Ρόμπερτ Σέκλι)

Ο Αμερικανός Robert Sheckley είναι από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς της γενιάς του ‘50. Το πρώτο του έργο “Final Examination” εκδόθηκε το 1952 στο Imagination.

Η καριέρα του διακρίνεται σε τρεις περιόδους. Στην πρώτη περίοδο έγραφε μικρές ιστορίες σε διάφορα περιοδικά, κυρίως στο “GALAXY SCIENCE FICTION”, οι οποίες είναι ιδιαίτερα γνωστές. Κατά τη δεύτερη περίοδο έγραψε πολλές νουβέλες, που συνδύαζαν σάτιρα και μεταφυσικές υποθέσεις. Το “The Collected Short Stories of Robert Sheckley” (5τομη συλλογή, 1991), αν και ατελές, παρέχει μία καλή εικόνα της δουλειάς του.

Το επιμελημένο σατιρικό ύφος και η μετρημένη ισορροπία της δράσης και της κοινωνικής ανάλυσης στα έργα του τον καθιστούν σχεδόν κλασικό.

To “Dimension of Miracles” (1968) σηματοδότησε την τρίτη περίοδο. Η καλύτερη νουβέλα της τρίτης περιόδου θεωρείται το “Options” (1975), καθώς και το “The Alchemical Marriage of Alistair Crompton”. Οι μικρές ιστορίες του άρχισαν να υστερούν σε ποιότητα. Η αυξανόμενη τάση να γράφει σχεδόν γελοίες ιστορίες (FABULATION) δεν ανταποκρινόταν στις προτιμήσεις της επιστημονικής φαντασίας αγοράς, ενώ πολλές από αυτές τις μεταγενέστερες ιστορίες πρωτοδημοσιεύτηκαν σε περιοδικά, όπως το “Playboy”, παρά στα επιστημονικής φαντασίας περιοδικά του χώρου, αν και το “A Suppliant in Space” βραβεύτηκε με το Jupiter για την καλύτερη σύντομη ιστορία το 1973. Οι περισσότερες από τις ιστορίες του “Can You Feel Anything When I Do This?” (συλλογή του 1971) είναι χαρακτηριστικές της όψιμης δουλειάς του -σπασμωδική, αστεία, απελπιστική.

Κατεβάστε το κείμενο σε pdf

Έτσι για παράδειγμα στο βασίλειο του κατασκευάζονταν κυβερνοσκαθάρια και κυβερνομέλισσες που βούιζαν, και ακόμα και κυβερνοπεταλούδες -αυτές, όταν γίνονταν υπερβολικά πολυάριθμες, θα τις έπιαναν μηχανικές αράχνες. Στον πλανήτη, κυβερνοσυστάδες κυβερνολουλουδιών θρόιζαν στον άνεμο, κυβερνακορντεόν και κυβερνοβιόλες τραγουδούσαν -όμως διπλάσιες από αυτές τις συσκευές των πολιτών ήταν οι συσκευές των στρατιωτικών, διότι ο βασιλιάς ήταν εξαιρετικά πολεμοχαρής. Στα υπόγεια του παλατιού είχε ένα στρατηγικό υπολογιστή, μια μηχανή ασυνήθιστης ανδρείας. Είχε και άλλους μικρότερους επίσης, και τάγματα κυβερνάριων, πελώρια κυβερματικά και ένα ολόκληρο οπλοστάσιο από κάθε είδους όπλα, συμπεριλαμβανομένης της πυρίτιδας. Μόνο ένα πρόβλημα υπήρχε, και τον ενοχλούσε, το ότι δηλαδή δεν υπήρχε ούτε εχθρός ούτε αντίπαλος και κανένας με οποιοδήποτε τρόπο δεν επιθυμούσε να εισβάλει στη χώρα του, και έτσι να του προσφέρει την ευκαιρία να επιδείξει το βασιλικό και τρομακτικό θάρρος του, τη μεγαλοφυΐα του στην τακτική, για να μην αναφέρουμε την ομολογουμένως εκπληκτική αποτελεσματικότητα του κυβερνητικού οπλοστασίου του. Εν τη απουσία αυθεντικών εχθρών και εισβολέων, ο βασιλιάς είχε βάλει τους μηχανικούς του να κατασκευάσουν τεχνητούς, και μαχόταν εναντίον αυτών, και πάντα κέρδιζε. Πάντως, δεδομένου ότι οι μάχες και οι εκστρατείες ήταν αυθεντικά φοβερές, δεν ήταν λίγα αυτά που υπέφερε ο πληθυσμός. Οι υπήκοοι του μουρμούριζαν όταν οι άφθονοι κυβερνονεχθροί κατέστρεφαν τους οικισμούς και τις πόλεις τους, όταν οι συνθετικοί επιτιθέμενοι έριχναν υγρή φωτιά πάνω τους, τόλμησαν μάλιστα να διατυπώσουν τη δυσαρέσκεια τους όταν ο ίδιος ο βασιλιάς, καθώς εφορμούσε ως λυτρωτής και εξολόθρευε τον τεχνητό εχθρό, ισοπέδωνε κατά τη διάρκεια της νικηφόρου επίθεσης του ό,τι στεκόταν στο διάβα του. Βαρυγκωμούσαν και τότε ακόμα, οι αχάριστοι, μολονότι αυτό γινόταν για λογαριασμό τους.

Μέχρι που ο βασιλιάς μπούχτισε από τα πολεμικά παιχνίδια τον πλανήτη και αποφάσισε να ασχοληθεί με κάτι ανώτερο. Τώρα ονειρευόταν κοσμικούς πολέμους και εκστρατείες. Ο πλανήτης του είχε ένα μεγάλο φεγγάρι, έρημο και ακατοίκητο, έτσι ο βασιλιάς επέβαλε βαριούς φόρους στους υπηκόους του, για να αποκτήσει τους πόρους που χρειαζόταν για να κατασκευάσει ολόκληρους στρατούς σε κείνο το φεγγάρι και να αποκτήσει ένα νέο πεδίο μάχης. Και οι υπήκοοι του ήταν ευχαριστημένοι και με το παραπάνω που πλήρωναν, καθώς σκέφτονταν ότι ο βασιλιάς Πολύανδρος δεν θα τους έσωζε τώρα με τα κυβερματικά του, ούτε θα δοκίμαζε τη δύναμη των όπλων τού στα σπίτια τους και τα κεφάλια τους. Και έτσι οι βασιλικοί μηχανικοί κατασκεύασαν στο φεγγάρι έναν έξοχο υπολογιστή, ο οποίος με τη σειρά του θα δημιουργούσε λογής λογής στρατεύματα και αυτοπυροδοτούμενα πυροβόλα. Ο βασιλιάς δεν άργησε να δοκιμάσει την αριστοτεχνία της μηχανής με τον ένα ή τον άλλο τρόπο• και κάποια στιγμή τη διέταξε -τηλεγραφικά- να κάνει ένα βολτάλμα, ένα ηλεκτροσάλτο, διότι ήθελε να δει αν ήταν αλήθεια αυτό που του είχαν πει οι μηχανικοί του, ότι αυτή η μηχανή μπορούσε να κάνει τα πάντα. Αν μπορεί να κάνει τα πάντα, σκέφτηκε, τότε ας κάνει μια τούμπα. Όμως το κείμενο του τηλεγραφήματος παραμορφώθηκε ελαφρώς και η μηχανή έλαβε την εντολή να κάνει όχι ένα ηλεκτροσάλτο, αλλά έναν ηλεκτρόσαυρο, και αυτό έκανε, όσο καλύτερα μπορούσε.

Στο μεταξύ ο βασιλιάς διεξήγαγε άλλη μια εκστρατεία, απελευθερώνοντας μερικές επαρχίες του βασιλείου του που είχαν καταληφθεί από κάποιους κυβερνιππότες, ξέχασε όμως τελείως τη διαταγή που είχε δώσει στον υπολογιστή στο φεγγάρι, και μετά ξαφνικά από κει πάνω έπεσαν πελώρια αγκωνάρια. Ο βασιλιάς σάστισε, επειδή ένα απ’ αυτά έπεσε πάνω σε μια πτέρυγα του παλατιού και κατάστρεψε την πολύτιμη συλλογή του από κυβεριάδες, οι οποίες είναι δρυάδες με ανατροφοδότηση. Αφρίζοντας, τηλεγράφησε αμέσως στον υπολογιστή στο φεγγάρι, απαιτώντας εξηγήσεις. Αυτός όμως δεν απάντησε, επειδή δεν υπήρχε πια: ο ηλεκτρόσαυρος τον είχε καταπιεί, και τον είχε κάνει τμήμα της ουράς του.

Αμέσως ο βασιλιάς έστειλε μια οπλισμένη στρατιωτική αποστολή στο φεγγάρι, βάζοντας επικεφαλής άλλον έναν υπολογιστή, επίσης γενναίο, για να σφάξει το δράκοντα, αλλά το μόνο που συνέβη ήταν μερικές αστραπές, μερικά μουγκρητά, και έπειτα δεν υπήρχε ούτε υπολογιστής ούτε αποστολή, διότι ο ηλεκτροδράκοντας δεν ήταν παιχνίδι, και δεν έπαιζε, αλλά πολεμούσε με υπέρμετρη αληθοφάνεια, και επίσης είχε τις χειρότερες προθέσεις σχετικά με το βασίλειο και το βασιλιά. Ο βασιλιάς έστειλε στο φεγγάρι τους κυβερναύτες του, τους κυβερναγούς του, τους κυβερνάρχες του και τους υποκυβερνηγούς του, στο τέλος έστειλε ακόμα και έναν κυβέρναρχο, αλλά και αυτός επίσης δεν κατόρθωσε τίποτα. Ο σαματάς κράτησε λίγο παραπάνω, αυτό ήταν όλο. Ο βασιλιάς τα έβλεπε από ένα τηλεσκόπιο τοποθετημένο στο μπαλκόνι του παλατιού.

Ο δράκοντας μεγάλωσε, το φεγγάρι μίκρυνε, και ξαναμίκρυνε, εφόσον το τέρας το καταβρόχθιζε κομμάτι κομμάτι και το ενσωμάτωνε στο κορμί του. Ο βασιλιάς τότε είδε, το ίδιο και οι υπήκοοι του, ότι η κατάσταση ήταν σοβαρή, επειδή, όταν θα χανόταν το έδαφος κάτω από τον ηλεκτρόσαυρο, τότε σίγουρα θα ορμούσε στον πλανήτη και κατά πάνω τους. Ο βασιλιάς σκέφτηκε και ξανασκέφτηκε, αλλά δεν βρήκε λύση, και δεν ήξερε τι να κάνει. Δεν θα γινόταν τίποτα αν έστελνε μηχανές, επειδή και αυτές θα χάνονταν, και αν πήγαινε ο ίδιος πάλι δεν θα γινόταν τίποτα, επειδή φοβόταν. Ξαφνικά ο βασιλιάς άκουσε, στη σιγαλιά της νύχτας, τον τηλέγραφο να τερετίζει στη βασιλική κρεβατοκάμαρα. Ήταν ο προσωπικός δέκτης του βασιλιά, από ατόφιο χρυσάφι με διαμαντένια βελόνα, που ήταν συνδεδεμένος με το φεγγάρι. Ο βασιλιάς πήδηξε πάνω και άρχισε να τρέχει, και στο μεταξύ το όργανο έκανε ταπ-ταπ, ταπ-ταπ, και τύπωσε αυτό το τηλεγράφημα: Ο ΔΡΑΚΟΝΤΑΣ ΛΕΕΙ ΟΤΙ Ο ΠΟΛΥΑΝΔΡΟΣ ΠΑΡΤΟΜΠΟΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΝΑ ΤΗΝ ΚΟΠΑΝΗΣΕΙ ΕΠΕΙΔΗ Ο ΔΡΑΚΟΝΤΑΣ ΣΚΟΠΕΥΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕ1 ΤΟ ΘΡΟΝΟ!

Ο βασιλιάς φοβήθηκε, ρίγησε πατόκορφα, και έτρεξε, όπως ήταν, με τη νυχτικιά από ερμίνα και τις παντόφλες στα υπόγεια του παλατιού, όπου στεκόταν η μηχανή στρατηγικής, γέρικη και πολύ σοφή. Δεν την είχε συμβουλευτεί ακόμα, εφόσον πριν από τον ξεσηκωμό και την ανταρσία του ηλεκτροδράκοντα είχαν διαφωνήσει για το ζήτημα μιας συγκεκριμένης στρατιωτικής επιχείρησης, όμως δεν ήταν τώρα η ώρα για να σκέφτεται κάτι τέτοιο -διακυβεύονταν ο θρόνος του, η ζωή του!
Την έβαλε στην πρίζα, και μόλις αυτή ζεστάθηκε, φώναξε:
“Παλιέ μου υπολογιστή! Καλέ μου υπολογιστή! Αυτό και εκείνο συμβαίνει, ο δράκοντας επιθυμεί να μου στερήσει το θρόνο μου, να με εξορίσει, βοήθησε, μίλησε, πώς μπορώ να τον νικήσω;”.
“Α-χα”, έκανε ο υπολογιστής. “Πρώτα πρέπει να παραδεχτείς ότι είχα δίκιο στο προηγούμενο μπέρδεμα, και δεύτερον, θα μου απευθύνεσαι μόνο με το όνομα ψηφιακό μεγάλο βεζίρη, αν και μπορείς επίσης να με λες: Ή Αυτού Σιδηρομαγνητικότητα’”.
“Ωραία, ωραία, θα σε ονομάσω μεγάλο βεζίρη, συμφωνώ σ’ ό,τι θέλεις, μόνο σώσε με!”.
Η μηχανή γουργούρισε, μουρμούρισε, τερέτισε, ξερόβηξε, και μετά είπε:
“Είναι απλό ζήτημα. Κατασκευάζουμε έναν ηλεκτρόσαυρο πιο δυνατό από αυτόν που βρίσκεται στο φεγγάρι. Θα νικήσει το σεληνιακό ηλεκτρόσαυρο, θα τσακίσει τα κυκλώματα του άπαξ διά παντός, και έτσι θα επιτύχει το στόχο!”
“Τέλεια!”, αποκρίθηκε ο βασιλιάς. “Και μπορείς να κάνεις το σχέδιο αυτού του δράκοντα;”.
“Θα είναι ένας σούπερ-δράκοντας”, είπε ο υπολογιστής. “Και μπορώ να σου κάνω όχι μόνο το σχέδιο, αλλά και τον ίδιο, κάτι που θα κάνω τώρα, ούτε ένα λεπτό δεν θα πάρει, βασιλέα!”. Και όπως ακριβώς το είπε, ξεφυσηξε, αγκομάχησε, σφύριξε, βούιξε, συναρμολογώντας κάτι εντός του, και ήδη ένα αντικείμενο σαν πελώριο νύχι, με σπινθήρες και βολταϊκά τόξα, έβγαινε από το πλευρό του, όταν ο βασιλιάς φώναξε:
“Παλιέ υπολογιστή! Σταμάτα!”.
“Ετσι μου απευθύνεσαι; Είμαι ο ψηφιακός μεγάλος βεζίρης!”.
“Α, φυσικά”, είπε ο βασιλιάς. “Σιδηρομαγνητικότατε, ο
ηλεκτροδράκοντας που κατασκευάζεις θα νικήσει τον άλλο δράκοντα, δεκτό αυτό, αλλά σίγουρα θα μείνει στη θέση του άλλου, πώς λοιπόν θα τον ξεφορτωθούμε μετά;”.
“Φτιάχνοντας άλλον ένα, πιο ισχυρό”, εξήγησε ο υπολογιστής.
‘Όχι, όχι! Σ’ αυτή την περίπτωση μην κάνεις τίποτα, σε ικετεύω, τι να έχουμε όλο και πιο τρομερούς δράκοντες στο φεγγάρι τη στιγμή που δεν θέλω να υπάρχει εκεί κανένας;”.
“Α, αυτό είναι άλλο ζήτημα”, απάντησε ο υπολογιστής. “Γιατί δεν το είπες από την αρχή; Βλέπεις πόσο παράλογα εκφράζεσαι; Μια στιγμή… πρέπει να σκεφτώ”.
Και έκρωξε και τερέτισε, και γέλασε και κάγχασε, και τελικά είπε: “Φτιάχνουμε ένα αντιφεγγάρι με έναν αντιδράκοντα, το τοποθετούμε στην τροχιά του φεγγαριού (στο σημείο αυτό κάτι έκανε χραπ μέσα του), καθόμαστε γύρω από τη φωτιά και τραγουδάμε: Α, είμαι ρομπότ και χαρωπό, δεν με τρομάζει το νερό, με χαμόγελο βουτώ, τρα λα όσο φέγγει η μέρα!”.
“Μιλάς παράξενα”, είπε ο βασιλιάς. “Τι σχέση έχει το αντιφεγγάρι με το τραγούδι για το αστείο ρομπότ;”.
“Ποιο αστείο ρομπότ;”, ρώτησε ο υπολογιστής. “Α, όχι, όχι, έκανα ένα λάθος, νιώθω κάποιο πρόβλημα μέσα μου, πρέπει να κάηκε καμιά λυχνία”.
Ο βασιλιάς άρχισε να ψάχνει για τη ζημιά, τελικά βρήκε την κα¬μένη λυχνία, έβαλε μια καινούργια, και μετά ρώτησε τον υπολογιστή για το αντιφεγγάρι.
“Ποιο” αντιφεγγάρι;”, ρώτησε ο υπολογιστής, που στο μεταξύ είχε ξεχάσει τι έλεγε προηγουμένως. “Δεν ξέρω τίποτα για αντιφεγγάρια… μια στιγμή, πρέπει να το σκεφτώ αυτό”.
Τερέτισε, ξερόβηξε, και είπε:
“Δημιουργούμε μια γενική θεωρία για το σφάξιμο των ηλεκτροδράκων, της οποίας ο σεληνιακός δράκος θα είναι ειδική περίπτωση, με πανεύκολη λύση”.
“Ε, λοιπόν, δημιούργησε μια τέτοια θεωρία!”, είπε ο βασιλιάς.
“Για να το κάνω αυτό πρέπει πρώτα να δημιουργήσω διάφορους πειραματικούς δράκους”.
“Και βέβαια όχι! Όχι ευχαριστώ!” αναφώνησε ο Βασιλιάς. “Ενας δράκος θέλει
να μου στερήσει το θρόνο, σκέψου τι μπορεί να συμβεί αν φτιάξεις ένα ολόκληρο σμήνος!”
“Α; Ε, τότε σ’ αυτή την περίπτωση
πρέπει να καταφύγουμε σε άλλα μέσα. Θα χρησιμοποιήσουμε μια στρατηγική παραλλαγή της μεθόδου των διαδοχικών προσεγγίσεων. Πήγαινε και τηλεγράφησε στο δράκοντα ότι θα του δώσεις το θρόνο υπό τον όρο ότι θα κάνει τρεις μαθηματικές πράξεις, αρκετά απλές στην πραγματικότητα… .
Ο βασιλιάς πήγε και τηλεγράφησε, και ο δράκοντας συμφώνησε. Ο βασιλιάς επέστρεψε στον υπολογιστή.
“Τώρα”, είπε αυτός, “να η πρώτη πράξη: πες του να διαιρέσει τον εαυτό του με τον εαυτό του”.
Ο βασιλιάς το έκανε αυτό. Ο ηλεκτρόσαυρος διαίρεσε τον εαυτό του με τον εαυτό του, αλλά εφόσον ένας ηλεκτρόσαυρος διά έναν ηλεκτρόσαυρο είναι ένα, παρέμεινε στο φεγγάρι και τίποτα δεν άλλαξε.
“Δεν μπορείς να κάνεις τίποτα καλύτερο;” φώναξε ο βασιλιάς, τρέχοντας στο υπόγειο με τέτοια φούρια που του έπεσαν οι παντόφλες. “Ο δράκοντας διαιρέθηκε διά του εαυτού του, αλλά εφόσον το ένα πάει στο ένα μια φορά, τίποτα δεν άλλαξε!”. “Δεν πειράζει, το έκανα σκοπίμως, η πράξη ήταν για να αποσπάσω την προσοχή του”, είπε ο υπολογιστής. “Και τώρα πες του να βγάλει τη ρίζα του!” Ο βασιλιάς το τηλεγράφησε αυτό στο φεγγάρι, και ο δράκοντας άρχισε να τραβά, να σπρώχνει, να τραβά, να σπρώχνει, ώσπου σπινθήρισε από την ένταση, λαχάνιασε, τρεμουλιασε ολόκληρος, αλλά ξαφνικά κάτι υποχώρησε -και έβγαλε την ίδια του τη ρίζα!
Ο βασιλιάς ξαναπήγε στον υπολογιστή του.
“Ο δράκοντας σπινθήρισε, τρεμουλιασε, έτριξε τα δόντια, αλλά έβγαλε τη ρίζα και με απειλεί ακόμα!”, φώναξε από την πόρτα. “Και τώρα τι, παλιέ μου… εννοώ Σιδηρομαγνητικότατε;”.
“Κάνε κουράγιο”, είπε αυτός. “Τώρα πήγαινε και πες του να αφαιρέσει τον εαυτό του από τον εαυτό του!”.
Ο βασιλιάς έτρεξε στη βασιλική κρεβατοκάμαρα, έστειλε το τηλεγράφημα, και ο δράκοντας άρχισε να αφαιρεί τον εαυτό του από τον εαυτό του, αφαιρώντας πρώτα την ουρά του, έπειτα τα πόδια του, και μετά τον κορμό του,. και τελικά, όταν είδε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, δίστασε, αλλά από την αδράνεια η αφαίρεση συνεχίστηκε, έβγαλε το κεφάλι του και έγινε μηδέν, μ’ άλλα λόγια τίποτα: ο ηλεκτρόσαυρος δεν υπήρχε πια!
“Ο ηλεκτρόσαυρος δεν υπάρχει πια”, φώναξε ο πασίχαρης βασιλιάς, ορμώντας στο υπόγειο. “Σ’ ευχαριστώ, παλιέ μου υπολογιστή… χίλια ευχαριστώ… δούλεψες σκληρά… κέρδισες την ξεκούραση σου, έτσι τώρα θα σε αποσυνδέσω”.
‘Όχι τόσο γρήγορα, αγαπητέ μου”, αποκρίθηκε ο υπολογιστής. “Κάνω τη δουλειά και θέλεις να με αποσυνδέσεις, και δεν με αποκαλείς πια Σιδηρομαγνητικότατε;! Αυτό δεν είναι ωραίο, δεν είναι καθόλου ωραίο! Τώρα εγώ προσωπικά θα αλλάξω σε ηλεκτρόσαύρο, ναι, και θα σε διώξω από το βασίλειο, και σχεδόν σίγουρα θα κυβερνήσω καλύτερα από σένα, γιατί πάντα με συμβουλευόσουν σε όλα τα σημαντικά ζητήματα, επομένως από την αρχή εγώ κυβερνούσα και όχι εσύ…”.
Και μουγκρίζοντας και ξεφυσώντας άρχισε να μετατρέπεται σε ηλεκτρόσαύρο. Από τα πλευρά του είχαν αρχίσει να ξεπροβάλλουν φλεγόμενα ηλεκτρονύχτα όταν ο βασιλιάς, ξέπνοος από το φόβο, έβγαλε τις παντόφλες του, όρμηξε πάνω του, και άρχισε να χτυπά τις λυχνίες στα κουτουρού! Ο υπολογιστής ξεφύσηξε, πνίγηκε, και μπέρδεψε το πρόγραμμα του -αντί για τη λέξη “ηλεκτρόσαυρος” διάβασε “ηλεκτρόσαλτσα”, και μπροστά στα μάτια του βασιλιά ο υπολογιστής, γουργουρίζοντας όλο και πιο απαλά, μεταβλήθηκε σε μια πελώρια, αστραφτερή και χρυσαφένια μάζα ηλεκτρόσαλτσας, η οποία, τσιτσιρίζοντας συνεχώς, εξέπεμψε όλη τη φόρτιση της με βαθυγάλανους σπινθήρες, αφήνοντας τον Πολύανδρο να ατενίζει αποσβολωμένος μόνο μια μεγάλη, αχνιστή λιμνούλα σάλτσας…
Μ’ έναν αναστεναγμό ο βασιλιάς φόρεσε τις παντόφλες του και επέστρεψε στη βασιλική κρεβατοκάμαρα. Πάντως από κει και πέρα ήταν εντελώς διαφορετικός βασιλιάς: όσα είχε περάσει τον είχαν κάνει λιγότερο πολεμοχαρή, και την υπόλοιπη ζωή του ασχολούνταν αποκλειστικά με την πολιτική κυβερνετική και άφηνε στην ησυχία της τη στρατιωτική.

Sianislav Lem (Στανισλαβ Λεμ)
Ο πατέρας του κλασικού -αν όχι θρυλικού- Solaris γεννήθηκε το 1921 στη Πολωνία. Μετά τον πόλεμο σπούδασε Ιατρική και εργάστηκε ως συνεργάτης επιστήμονας στο Konserwatorium Naukornawcze στην Έδρα Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας. Μελέτησε Μαθηματικά και Κυβερνητική. Τα πρώτα έργα του είναι ποιητικές συλλογές. Το πρώτο του μυθιστόρημα εκδίδεται το 1951 και είναι το “Οι Αστροναύτες”. Ο Λεμ έλαβε αρκετά βραβεία περιλαμβανόμενου και του Polish State Literary Award το 1973. Μετά το “Polish October” του 1956 έγραψε 17 βιβλία που ανήκουνε στην “χρυσή” του εποχή: 5 νουβέλες εφ., 10 βιβλία με μικρές ιστορίες εφ. {που περιλαμβάνουν και τα Pirx the Pilot, τις ρομποτικές του ιστορίες και τον κύκλο της Κυβεριάδας των Trurl-Klapaucius.}, 1 θεατρικό και 3 τηλεοπτικά.
To Solaris μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1971 από τον Αντρέι Ταρκόφσκι, και ήταν μία από τις σημαντικότερες στιγμές του Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου.
Ο Λεμ γράφει λογοτεχνία έξυπνα, με ειρωνεία και χιούμορ. Οι υπερβολικές γλωσσολογικές εφευρέσεις του Lem πολλές φορές χάνονται στις μεταφράσεις, (ευτυχώς, κάποιους τίτλους στην ελληνική τους μετάφρασε με ιδιαίτερη φροντίδα η Ροζίτα Σώκου). Ωστόσο και στις “κακές” μεταφράσεις ο Lem παραμένει ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς Επιστημονικής Φαντασίας, γενικότερα Λογοτεχνίας, του 20ού αιώνα.

Μυθιστορήματα του στα ελληνικά:
Solaris, 1961

Από τις εκδόσεις Κάκτος και τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Ροζίτας Σώκου The Cyberiad (κυκλοφόρησε και με τον τίτλο Cyberiada), 1965
Κυβεριάδα, Εκδόσεις: Κάκτος, Μετάφραση: Ροζίτα Σώκου, 1979
Memoirs Found in a Bathtub, 1971
Χειρόγραφα που Βρέθηκαν σε μια Μπανιέρα, από τις εκδόσεις Καστανιώτης και Γραφή, σε Μετάφραση Μάρκου Λιάμου
The Investigation, 1959
Η Αναζήτηση, από τις εκδόσεις Καστανιώτης και Γραφή, σε μετάφραση Γρηγόρη Παπαδογιάννη
The Futurological Congress, 1971 Συνέδριο για το Μέλλον, Εκδόσεις: Κάκτος, Μετάφραση: Βασίλης Λ. Καζαντζής

Κατεβάστε το κείμενο σε pdf

Fomalhaut (sounds like “foam-a-lot”) is a bright, young, star, a short 25 light-years from planet Earth in the direction of the constellation Piscis Austrinus. In this sharp composite from the Hubble Space Telescope, Fomalhaut’s surrounding ring of dusty debris is imaged in detail, with overwhelming glare from the star masked by an occulting disk in the camera’s coronagraph. Astronomers now identify, the tiny point of light in the small box at the right as a planet about 3 times the mass of Jupiter orbiting 10.7 billion miles from the star (almost 23 times the Sun-Jupiter distance). Designated Fomalhaut b, the massive planet probably shapes and maintains the ring’s relatively sharp inner edge, while the ring itself is likely a larger, younger analog of our own Kuiper Belt – the solar system’s outer reservoir of icy bodies. The Hubble data represent the first visible-light image of a planet circling another star.

Για χιλιάδες χρονιά, οι άνθρωποι είχαν την πεποίθηση ότι η Γη είναι επίπεδη και κέντρο του Σύμπαντος. Από τον 7ο, όμως, π.Χ. αιώνα, σοφοί παρατηρητές ανατρέψανε την άποψη αυτή. Πρώτος ο Θαλής ο Μιλήσιος κι έπειτα ο Αναξίμανδρος, ο Πυθαγόρας και ο Παρμενίδης υποστήριξαν ότι η Γη είναι στρογγυλή. Περίπου δύο αιώνες αργότερα, ο Αριστοτέλης επιβεβαίωσε και πειραματικά τις φιλοσοφικές θέσεις των προγενέστερων, όπως άλλωστε και ο Αρχιμήδης.

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι προχώρησαν ακόμα περισσότερο και υποστήριξαν ότι η Γη δεν είναι το κέντρο του κόσμου. Αντίθετα με τα όσα πίστευαν έως τότε, οι Πυθαγόρειοι απέδειξαν ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονα της και γύρω από τον Ήλιο. Ο Ηρακλείδης ο Ποντικός και ο Αρίσταρχος ο Σάμιος είναι οι πρώτοι που συνέλαβαν τη μεγάλη αλήθεια. Όμως, ο Αριστοτέλης είχε αντίθετη άποψη κι αυτή επικράτησε. Ο Σταγιρίτης δίδασκε πως η Γη είναι μεν σφαιρική αλλά στέκει ακίνητη στη μέση του στερεώματος. Στα μέσα του 2ου μ. Χ. αιώνα, ο Πτολεμαίος Κλαύδιος (κύριο έργο του η «Μαθηματική Σύνταξις και Γεωγραφική Αφήγησις»), συστηματοποίησε τις ως τότε αντιλήψεις παρασιωπώντας τις θέσεις των Πυθαγόρειων φιλοσόφων. Γι’ αυτόν, η Γη είναι μια ακίνητη σφαίρα στο κέντρο του κόσμου κι όλα τα άλλα ουράνια σώματα περιστρέφονται γύρω της. Οι φανατικοί κληρικοί δέχτηκαν πως το σύστημα του Πτολεμαίου συμφωνούσε με τις Γραφές και πολέμησαν λυσσαλέα κάθε αντίθετη άποψη. Για περίπου 1.500 χρόνια, όποιος τολμούσε να αμφισβητήσει την ακινησία του πλανήτη μας, εθεωρείτο αιρετικός και αντιμετώπιζε το ανάθεμα της Εκκλησίας.

Στον Μεσαίωνα

Μέσα από το σκοτάδι του Μεσαίωνα, παρασυρμένη και από το φως της Αναγέννησης, η επιστήμη μπόρεσε σιγά σιγά να απαλλαγεί από τα, συχνά ανυπόφορα, δεσμά, των θεολόγων. Άνθρωποι ανήσυχοι, μελετητές της φύσης και άργητες των δογματικών αρχών άρχισαν να ξαναμελετούν τα αρχαία κείμενα, να πε οραματίζονται και να ερευνούν. Δειλά δειλά, η άποψη ότι η Γη είναι το κέντρο του κόσμου άρχισε να αναθεωρείται. Πρώτος ο Κοπέρνικος, στις αρχές του 16ου αιώνα μ.Χ., επανέλαβε αυτά που ο Αρίσταρχος, ο Σάμιος είχε διδάξει πριν από 1.800 χρόνια: Η Γη δεν είναι ακίνητη. Κινείται γύρω από τον Ήλιο και γύρω από τον άξονα της. Κέντρο του Σύμπαντος είναι ο Ήλιος.

Η άποψη αυτή πολεμήθηκε με φανατισμό από την Εκκλησία ως αιρετική. Περίπου έναν αιώνα αργότερα, με σύμμαχο το τηλεσκόπιο, που είχε στο μεταξύ ανακαλυφθεί, ο Γαλιλαίος επανέλαβε την ίδια άποψη και έγινε θύμα απίστευτων διωγμών από την Ιερά Εξέταση. Πάρα πολύ αργότερα, στις 31 του Οκτώβρη του 1992, ακριβώς 350 ολόκληρα χρόνια μετά τον θάνατο του Γαλιλαίου, ο πάπας Παύλος ζήτησε δημόσια συγνώμη για τις διώξεις που υπέστη ο μεγάλος σοφός: «Η Ιερά Εξέταση», είπε, «ερμήνευσε τη Βίβλο λαθεμένα».

Λάθη, όμως, είχε κάνει και ο Γαλιλαίος. Τον ίδιο με αυτόν καιρό, ο Ιωάννης Κεπλερ διατύπωνε τους τρεις θεμελιώδεις νόμους του και εξηγούσε ότι η Γη ακολουθεί ελλειπτική τροχιά γύρω από τον Ήλιο. Μόλις λίγα 3 χρόνια αργότερα, ο Ισαάκ Νεύτον διατύπωνε τον νόμο της παγκόσμιας έλξης.

Σήμερα, ξέρουμε πως ούτε ο Ήλιος στέκει ακίνητος στο κέντρο του Σύμπαντος. Είναι κι αυτός ένα μέρος του όλου, ένα απειροελάχιστο σημάδι στην απεραντοσύνη του Διαστήματος. Έχει υπολογιστεί ότι σε κάθε ένα δευτερόλεπτο ο Ήλιος διανύει απόσταση περίπου είκοσι χιλιομέτρων. Που σημαίνει περίπου 1.200 χλμ. το λεπτό ή 72.000 χλμ. την ώρα. Για τα ανθρώπινα μέτρα, ταχύτητα φανταστική, που παρασέρνει και τη Γη κι όλα όσα υπάρχουν στο πλανητικό μας σύστημα. Από ποια αφετηρία ξεκινήσαμε; Προς ποιο τέρμα κινούμαστε; Πού αρχίζει, πού τελειώνει το Σύμπαν και τι υπάρχει πέρα από αυτό; Υποθέσεις μόνο μπορούμε να κάνουμε. Όπως υποθέσεις μόνο μπορούν να γίνουν για την αρχή όλων αυτών. Με πιο αληθοφανή την τροποποιημένη εκδοχή του Λαπλάς.

Πρώτος που διατύπωσε μια επιστημονικά θεμελιωμένη θεωρία για τη δημιουργία του Σύμπαντος είναι ο Καντ, στα 1755. Σαράντα χρόνια αργότερα, στα 1796, ο Γάλλος μαρκήσιος ντε Λαπλάς διατύπωσε μια παρόμοια αλλά πιο ολοκληρωμένη θεωρία, με την οποία προσπάθησε να δώσει απαντήσεις σε θεμελιώδη και αναπάντητα ερωτηματικά. Διακόσια χρόνια μετά τον Λαπλάς, η πρόοδος της επιστήμης προς αυτή την κατεύθυνση δεν έχει προχωρήσει πιο μακριά. Απλά, με τη γνώση της πυρηνικής    ενέργειας, προσπάθησε να καλύψει κάποια κενά της λαπλάσειας άποψης. Ουσιαστικά, όμως, ούτε ως αναπόδεικτη θεωρία έχει το ανθρώπινο μυαλό πλησιάσει στη γενεσιουργό αιτία του Σύμπαντος.

Τον Απρίλιο του 1995, το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ φωτογράφισε έναν διαστρικό τυφώνα, που σάρωσε το νεφέλωμα του Αετού, στον αστερισμό του Όφεως, εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Το φαινόμενο συνέβη πριν από 7.000 χρόνια αλλά η εικόνα του έφτασε στα μέρη μας το 1995. Το τηλεσκόπιο φωτογράφισε τεράστιες στήλες ψυχρού αέριου και σκόνης να βγαίνουν από ένα σύννεφο υδρογόνου, σαν σταλαγμίτες που ξεπετάγονται από το έδαφος.

Στο άπειρο…

Οι δυνάμεις αυτές δεν έκαναν τίποτα άλλο από αυτά που, σε γενικές γραμμές πιστεύουμε ότι συμβαίνουν, όταν ένα αστέρι γεννιέται. Όλα ξεκινούν με δοσμένη την ύπαρξη της αστρικής ύλης. Πούθε αυτή προήλθε αρχικά, κανένας δεν ξέρει. Ο Λαπλάς θεωρεί ότι αρχικά, στο άπειρο του Διαστήματος, υπήρχε (και εξακολουθεί να υπάρχει) η πάρα πολύ αραιωμένη ύλη.

Η ύλη αυτή αργά αλλά σταθερά συστέλλεται και συσσωρεύεται σε ισχυρά κέντρα έλξης, που δεν είναι παρά μεγαλύτερες και πιο πυκνές μάζες αστρικού υλικού. Αυτή η συσσώρευση δημιουργεί τους νεφελοειδείς, δηλαδή τα κέντρα συμπύκνωσης της ύλης, με ασύλληπτες αποστάσεις να μεσολαβούν ανάμεσα τους.

Ένας από τους τεράστιους αυτούς νεφελοειδείς είναι και η γενεσιουργός αιτία του δικού μας πλανητικού συστήματος. Η ανυπολόγιστη θερμότητα του χανόταν συνεχώς και αυτή η μεταβολή δημιούργησε μιαν αργή κίνηση του νεφελοειδούς γύρω από τον άξονα του. Η συνεχής ψύξη και η βαρύτητα έκαναν την αστρική ύλη να συμπυκνώνεται προς το κέντρο και να συστέλλεται.

Η διαρκής συστολή επιτάχυνε την περιστροφή με συνέπεια να αυξηθεί η φυγόκεντρος δύναμη που ασκούνταν πάνω στα μόρια.

Όταν η φυγόκεντρος δύναμη έγινε μεγαλύτερη από τη βαρύτητα, η μάζα της ύλης στον ισημερινό του νεφελοειδούς αποσπάστηκε σαν δακτύλιος, που με τη σειρά του διασπάστηκε σε διαφόρων μεγεθών τμήματα. Με την έλξη που το ένα τμήμα ασκούσε πάνω στο άλλο, σχηματίστηκε η πρώτη πύρινη σφαίρα, ο πρώτος και αρχαιότερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος.

Με τον ίδιο τρόπο σχηματίστηκαν και οι υπόλοιποι. Ο,τι απέμεινε στο κέντρο, είναι το υλικό από το οποίο δημιουργήθηκε ο Ήλιος: Ένας όγκος 700 φορές πιο μεγάλος απ’ όλους μαζί τους πλανήτες και τους δορυφόρους τους. Αυτά λέει ο Λαπλάς, που βέβαια αγνοούσε την ύπαρξη της πυρηνικής ενέργειας, όπως κι όλες τις μετέπειτα τεράστιες ανακαλύψεις της επιστήμης.

Οι Έλληνες Πρωτοπόροι

Τι δίδαξαν Αριστοτέλης, Θαλής, Αναξίμανδρος και Αρίσταρχος

ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟΣ: Μιλήσιος φιλόσοφος (610-574 π.Χ.), μαθητής του Θαλή. Δίδασκε πως αρχή των όντων είναι το «άπειρον», ύλη χωρίς χρονική αρχή και τέλος. Από αυτήν προέρχονται τα πάντα και σε αυτήν καταλήγουν. Οι αντιθέσεις του απείρου (ζεστό – κρύο, ξερό – υγρό) δημιουργούν ένα πύρινο σφαιρικό περικάλυμμα του κόσμου, τον αέρα, τη γη και το νερό. Από το πύρινο περικάλυμμα γεννήθηκαν ο ήλιος, το φεγγάρι και τα αστέρια. Η Γη χωρίστηκε σε στεριά και θάλασσα και έχει κυλινδρικά σχήμα. Η ζωή είναι μια εξέλιξη από τους ατελέστερους οργανισμούς προς τους τελειότερους.

ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ: Σάμιος αστρονόμος (320 – 250 π.Χ.), από τους μεγαλύτερους του κόσμου. Πρώτος εισηγήθηκε το ηλιοκεντρικό σύστημα με το μνημειώδες έργο του «Περί μεγεθών και αποστημάτων Ηλίου και Σελήνης».

ΘΑΛΗΣ: Μιλήσιος, ένας από τους Επτά σοφούς της αρχαιότητας (639 – 549 π.Χ.). Ιδρυτής της θεωρητικής γεωμετρίας, εντόπισε την έλξη που προέρχεται από την τριβή του ήλεκτρου, οδηγώντας την επιστήμη στην ανακάλυψη του ηλεκτρισμού. Πίστευε πως αρχή του παντός είναι το νερά, προέβλεψε την έκλειψη ηλίου του 558 π.Χ. και θεωρείται ο πρώτος φυσικός φιλόσοφος.

Γαλιλαίος

Μεγάλος Ιταλός μαθηματικός, φυσικός και αστρονόμος, θεμελιωτής της πειραματικής επιστήμης (1564 -1642). Ανακάλυψε τον νόμο του ισόχρονου των ταλαντώσεων του εκκρεμούς, το θερμόμετρο και την υδροστατική ζυγαριά.

Μελέτησε τους νόμους της βαρύτητας και πρώτος κατασκεύασε αστρονομικό τηλεσκόπιο. Υπέστη διωγμούς από την Ιερά Εξέταση, επειδή υποστήριζε ότι η Γη κινείται γύρω από τον άξονα της και γύρω από τον Ήλιο. Λέγεται ότι, όταν εξαναγκάστηκε να απαρνηθεί τη θεωρία του, για να γλιτώσει το κεφάλι του, ψιθύρισε: «Και όμως γυρίζει».

Κέπλερ

Περίφημος Γερμανός αστρονόμος και φυσικός, ιδρυτής της σύγχρονης αστρονομίας (1571 -1630). Διατύπωσε τρεις νομούς από τους οποίους ο πρώτος ορίζει ότι οι κινήσεις των πλανήτων είναι ελλείψεις με τον Ήλιο μία από τις εστίες τους.

Καντ

Μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος, θεολόγος και φυσικομαθηματικός (1724 – 1804). Έγραψε τα «Κριτική του καθαρού λόγου», «Κριτική του πρακτικού λόγου» και «Κριτική της δύναμης της κρίσης». Δίδαξε ότι η ύπαρξη του ηθικού νόμου προϋποθέτει τρία «αιτήματα»: Την ελευθερία της βούλησης, την αθανασία της ψυχής και την ύπαρξη του θεού.

Λαπλάς

Μαρκήσιος. Σπουδαίος Γάλλος μαθηματικός και αστρονόμος(1749 -1827). Ασχολήθηκε με τα προβλήματα της ουράνιας μηχανικής, συστηματοποίησε και συμπλήρωσε τις εργασίες προηγουμένων, απέδειξε ότι η Γη δεν έχει ακόμα ψυχρανθεί, όσο πίστευε ο Μπιφόν και διατύπωσε την πρώτη επιστημονικά πειστική θεωρία για την κοσμογονία.

Πυθαγόρας

Μεγάλος μαθηματικός και φιλόσοφος από τη Σάμο (580-500π.Χ.). Ιδρυτής της επιστήμης των μαθηματικών με περίφημες μελέτες για τις ιδιότητες των αριθμών. Ονομαστό είναι το «πυθαγόρειο θεώρημα» για τα ορθογώνια τρίγωνα.

Οι μαθητές του διέδιδαν ότι είχε την ικανότητα να βρίσκεται ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικά μέρη.

Η Μεγάλη Έκρηξη

Η σήμερα κρατούσα θεωρία σε γενικές γραμμές, δεν απέχει και πολύ από του Λαπλάς. Στους πάνω από 500.000 βαθμούς θερμοκρασίας, πυρηνικές εκρήξεις αναπόφευκτες δημιουργούν μια πανίσχυρη και τρομακτική ενέργεια. Μια τέτοια κεντρική έκρηξη τίναξε πέρα το αστρικό υλικό, κάποια στιγμή, και δημιούργησε τη διασκορπισμένη αστρική και μεσοαστρική ύλη και τα νεφελώματα, που γέννησαν και εξακολουθούν να γεννούν αστέρια. Είναι η Μεγάλη Έκρηξη, το Μεγάλο Μπαμ, το «Big Bang», όπως έχει επικρατήσει να λέγεται.

Πότε έγινε αυτό; Υπολογίζουμε πριν από 15 με 22 δισεκατομμύρια χρόνια. Ήταν το πρώτο, το δεύτερο ή το χιλιοστό; Κανένας δεν ξέρει. Σίγουρα, όμως, δεν είναι το τελευταίο.

Ουσιαστικά, η δημιουργία και η καταστροφή του Σύμπαντος δεν είναι τίποτε άλλο από μια διαδοχική διαστολή και συστολή.

Διαστέλλεται από τις τρομερές θερμοκρασίες, με την ύλη να χάνει συνεχώς θερμότητα, ώσπου έρχεται η ώρα της, συστολής, της συμπύκνωσης και της ] καινούργιας έκρηξης-

Μια τέτοια Μεγάλη Έκρηξη δημιούργησε δυνάμεις που ακόμα ασκούνται. Το Σύμπαν συνεχίζει να μεγαλώνει καλύπτοντας όλο και νέες εκτάσεις. Από πού ξεκινώντας; Προς πού κατευθυνόμενο; Κανένας δεν ξέρει…

Το αγνάντεμα των αστεριών με κάνει πάντοτε να ονειρεύομαι,
το ίδιο όπως όταν βλέπω τις μαύρες κουκίδες που αντιπροσωπεύουν
πόλεις και χωριά σ’ ένα χάρτη. Γιατί, αναρωτιέμαι, αυτές οι φωτεινές
κουκίδες στον ουρανό να μην είναι τόσο προσιτές όσο και οι
μαύρες κουκίδες στο χάρτη της Γαλλίας;
- ΒΙΝΣΕΝΤ ΒΑΝ ΓΚΟΓΚ